در جايگاه خلبان و بر حسب كارايي هواپيمايي به سازندگان شبيه ساز سفارش داده مي شود. شبيه ساز يك هواپيماي ثابت بوده كه مانند هواپيما پرواز كرده و حتي در بعضي مواقع خلبان فراموش مي كند كه با شبيه ساز در حال پرواز است، همه چيز حقيقي به نظر مي رسد. اين دستگاه حول 6 محور مداوم در حال حركت بوده (6 درجه آزادي) و صداي موتورها در داخل جايگاه خلبان مشابه هواپيما است. شبيه ساز مي تواند در شرايط مختلف جوي تكان هاي كم و زياد رعد و برق پرواز كند. شركتهاي هواپيمايي كه از يك نوع هواپيما بيش از 6 فروند هواپيما دارند بايد داراي شبيه ساز همان هواپيما باشند. شبيه سازهاي نوين امروزي درست مانند هواپيما، تمام مانورهاي پروازي كه انجام آن با هواپيما عملي نبوده و خطرناك است در شبيه ساز به راحتي انجام مي شود. اين دستگاه در اثر اشتباه خلبان در مانور خطرناكي مي تواند سقوط كرده و از ادامه پرواز باز بماند.كليد ديگري در رايانه معلم خلبان موقعي كه فعال مي شود شبيه ساز به وضع عادي بر مي گردد. به علت اثرات رواني سانحه با فعال كردن سوئيچ ديگري در رايانه، معلم خلبان مي تواند از وقوع سانحه جلو گيري كند و شبيه ساز اصلاً سقوط نخواهد كرد. سوئيچ FREEZEكه در رايانه معلم خلبان تهيه شده هنگامي كه فعال بشود شبيه ساز در هر وضعي كه بوده در همان حالت متوقف ميشود معلم خلبان مي تواند تمام اشتباهات را مطابق دستگاههاي نشان دهنده به خلبان و كمك خلبان توضيح دهد و پس از آن مي توان به پرواز ادامه داد. مشكلات موتور آتشسوزي، دود بالا رفتن درجه حرارتها و كم شدن فشارها و مشكلات چرخ، مشكلات دود در جايگاه خلبان و كابين مسافر، مشكلات روشن كردن موتورها، انجام مانورهاي عادي و اضطراري، نشستن در هواهاي بد، نشستن با سه موتور و دو موتور در هواپيما براي كم شدن وزن (در هواپيمايي كه داراي اين سامانه هستند) نيز انجام مي شود. سازمانهاي هواپيمايي كشوري اجازه نميدهند خلباني با هواپيماهاي حمل ونقل پرواز كند، مگر آنكه تعليمات شبيه ساز هواپيماهاي مربوط را تكميل كرده باشد. امروزه در كشورهاي مترقي و با شبيه سازهاي مدرن، رتبه بندي هواپيما فقط توسط پرواز با شبيه ساز داده مي شود و احتياج به پرواز نيست. قيمت يك ساعت پرواز آموزشي با هواپيما 747.B در حدود 12000 دلار و در حالي كه قيمت يك ساعت شبيه ساز اين هواپيما 500 دلار است. تعداد قابل توجهي از مانورها وجود دارد كه انجام آنها در هواپيما امكان پذير نبوده و بسيار خطرناك هستند و بايد در شبيهساز انجام داد. (سايت خبرگزاري فارس).
ما به حتم استفاده از شبيه سازي را به عنوان بخشي از آموزش پروازي باور داريم و توصيه مي كنيم به هنگام تصميم گيري براي انتخاب مركز آموزشي اين تسهيلات را بررسي كنيد. در ايالات متحده نماينده اداره هوانوردي فدرال از دو واژه و عبارت براي شرح دادن وسايلي كه هواپيما را شبيه سازي مي كند استفاده مي كنند :
1-اسباب آموزش هواپيما كه جايگزين عيني آلات دقيق، تجهيزات، صفحات و فرامين يك هواپيما است. اين وسيله از نظر ظاهري و كارايي، نيازي نيست كه شبيه نوع خاصي از هواپيما باشد و مجبور نيست كه سامانه هاي حركتي يا ديداري را داشته باشد .
2- شبيه ساز هواپيما حتماً بايد نسخه عيني نوع خاصي از هواپيما بوده كه هم حركت و هم سامانه هاي ديداري و چشمي را داشته باشد. در هواپيماي عمومي اسباب هاي آموزش هواپيما عموميت دارند و شبيه سازها به ندرت مورد استفاده قرار مي گيرند .
ما در بحث هاي خود براي هر دو نوع وسيله از كلمه شبيه ساز (سيميلاتور) استفاده مي كنيم. تعريف ما از شبيه ساز وسيله اي است كه هم از نظر گسترش كابين و هم ار نظر خصوصيات عملكرد پروازي شبيه هواپيما است. شبيه ساز ها را مي توان به دو دسته با شباهت زياد و يا شباهت كم تقسيم كرد. شبيه سازهايي وجود دارد كه با پايبندي به نمونه اصلي عرضه كاملي از يك هواپيما هستند. در حالي كه گروه ديگر تنها بخشي از خواص يك هواپيما را عرضه مي كند. درآموزش عمومي پرواز براي هر دو گروه شبيه ساز ها جايي براي استفاده وجود دارد .
سه دليل اصلي براي استفاده از شبيه سازها در هواپيمايي وجود دارد:
دليل نخست: اين كه اين وسايل اگر فضايي بهتر از هواپيماي حقيقي به وجود نياورند، محيطي به همان خوبي فراهم مي كنند. اغلب نخستين پرواز هر شاگرد خلباني موجب غوطه وري در اقيانوسي از مسائل و رويدادهاي مختلف مي كند كه براي او از هر نظر بي نهايت است و همه اينها عرضه دهنده اطلاعات جدي و مهمي است همانند احساس نامأنوس از زمين جدا شدن حضور معلمي كه مرتب تعليم مي دهد و بازخورد مي خواهد، عبور و مرور وسايل پروازي ديگر در اطراف هواپيما و شنيدن مكالمه هاي غير قابل درك از راديوي هواپيما او را كاملاً سرگردان مي كند كه به سختي مي توان فضايي نا آشناتر از اين پيدا كرد. يك شبيه ساز با دادن اين توانايي به استاد كه هر كدام از عوامل را بخواهد بر اساس سطح مهارت شاگردش عرضه و يا حذف كند بخش عمده غوطه وري شاگرد در گرفتاري ها را از سر راه او بر مي دارد. تحقيقات انجام شده مشخص مي كند زمان فراگيري مانورهاي اوليه اصلي در صورتي كه شاگرد خلبان مبتدي مستقيماً در هواپيما قرار مي گيرد سه تا چهار برابر مدت زمان مشابه در شبيه ساز مي باشد كه اين عمل را يك صرفه جويي مهيج مي توان به حساب آورد. .
دومين سود استفاده از شبيه سازها اين است كه، فضايي ايمن تر و مطمئن تر از هواپيما براي آموزش عرضه مي كنند، چون شبيه ساز روي زمين است و در تمرين هاي حالت اضطراري مثل يك فرود بد يا از دست دادن موتور هنگام بلند شدن از زمين و يا برخورد با هواپيماي ديگري و يا ورود ناخواسته به منطقه پرواز ممنوع نمي تواند سانحه بدهد .
سومين منفعت استفاده از شبيه سازها آن است كه، هزينه آن در عرضه آموزش با ايجاد محيطي ارزان تر از هواپيما به مراتب كم تر است به طور كلي قيمت شبيه سازها كم تر و هزينه كار با آنها نيز به مراتب كم تر است. در بسياري از آموزش ها از راه هاي ديگري نظير كرايه دادن هواپيما براي مدت طولاني درآمد بيشتري كسب مي كند.
شبيه سازي در آموزش پرواز از حوزه هاي ديگري است كه فناوري رايانه شروع به ايفاي نقش عمده اي در راستاي بهبود بخشيدن به توانايي هاي كاركنان پروازي كرده است. بيشتر شبيه ساز هاي امروزي بر اساس فناوري رايانه و روي تصاوير به نمايش در آمده ديداري هستند. در حالي كه رايانه ها قادر هستند امكا نات افزوده اي را كه كارايي و تأثير گذاري آموزش را افزايش مي دهد عرضه نمايند .
اختراع و بكارگيري شبيه ساز براي تعليم كاركنان پروازي كه امروزه به اوج پيشرفت خود رسيده ضمن از بين رفتن سوانح هواپيمايي، خدمت بزرگي به آموزش و آزمايش فن و مهارت خلباني هواپيماهاي سنگين در سراسر جهان صورت گرفته است و به كار گيري حداكثري شبيه ساز با حركت در تمام محورهاي آموزش توأم با سامانه ويژن24ايمني پرواز به بالاترين درجه خود رسيده است. دستگاه ويژن كه جلوي شبيه ساز نصب است در موقع نشستن باند فرود و نقاطي كه هواپيما بايد از باند خارج شود و در موقع بلند شدن مسيرها، هواپيما را از نقطه پارك براي رفتن به طرف باند پرواز به وسيله شبيه ساز با انتخاب يك شماره براي مثال 127 فرودگاه مهرآباد و ويژن با تمام امكانات راديويي و طول موج دستگاههاي مختلف راديويي در اختيار خلبان قرار مي دهد و شبيهساز ميتواند تعداد زيادي از اين فرودگاهها را آماده براي استفاده داشته باشد. در موقع نشستن مادامي كه هواپيما در ابر است باند فرودگاه ديده نمي شود و به موقعي كه هواپيما از ابر خارج شد بستگي به ديد فرودگاه و اطراف آن باند پرواز ديده مي شود. تعليم و آزمايش معلم خلبان و معلم مهندس پرواز در شبيه ساز انجام مي شود. براي تمديد گواهينامه خلبان و مهندسان پرواز در شش ماه هر كدام بايد هشت ساعت آموزش ببيند و آزمايش بشود. همه خلبانان وكاركنان پروازي پس از اين آموزشهاي شش ماهه با يك نيروي احيا شده و آماده تر به كار خود ادامه خواهند داد. معلم خلبانان در حين آموزش و آزمايش نحوه همكاري سه نفري كه هواپيما را هدايت مي كنند و استفاده و انجام دستورالعملها طبق فهرستهاي بازبيني مربوطه را ارزيابي ميكند(دستنامه شبيه ساز، گردآوري شده توسط هواپيمايي معراج، 1390).
هر شبيه ساز پروازي داراي سه سطح اصلي به شرح ذيل مي باشند:
آشنايي با مفاهيم اصولي شبيه ساز ها
آموزش هاي گام به گام و زمانبندي شده
آموزش هاي کامل پروازي
طراحي اين سه سطح به گونه اي است که کمترين اختلاف را با آموزش هاي واقعي داشته باشند.
بنابراين دانش پژوهان داراي کارايي بسيار بالايي خواهند بود. علاوه براين شبيه سازها امکان توسعه و پيشرفت کارايي مهارت هاي پروازي را با استفاده مؤثر از منابع تأمين مي سازد. به طور مثال: شبيه سازها موقعيت اضطراري را که امکان ايجاد آن در حالت طبيعي و امن وجود ندارد فراهم مي سازند. از اين تجهيزات براي باز آموزي خلبانان حرفه اي در مواردي که بنابه ضرورت مدتي از پرواز دور مانده اند نيز استفاده شاياني مي گردد. علاوه بر موارد فوق شبيه سازهاي پروازي مزاياي ديگري نيز دارند که به طور اختصار به آنها اشاره مي گردد:
1- در نمونه آماري از دانشجوياني که شبيه سازهاي پروازي را در آموزش هاي مهارت خود مورد استفاده قرار داده اند مشخص شد که آنها سطح استاندارد بالاتري پيش از پرواز با هواپيما را دارا مي باشند.
2- اين دانشجويان بارها موقعيت هاي اضطراري و يا حساسي را تجربه کرده اند که در پرواز واقعي وقوع آنها محتمل بود. (شرايط مختلف جوي، خطاهاي مکانيکي و عمل نكردن بخشي از سيستم پيچيده هواپيما که در پرواز واقعي تجربه آن بسيار زيانبار خواهد بود).
3- در عمليات شبيه سازي استاد خلبان بسيار نزديک به دانشجو بوده و کنترل بهتري دارد. حال آنکه در پرواز واقعي اين نقش به دليل موانع موجود کم رنگ تر و فاصله نيز دورتر مي گردد. اين نکته حساسيت آموزش را در شبيه سازي افزايش مي دهد .
4- امکان به مخاطره انداختن وسيله پرنده و يا جان خلبان به طور مجازي در حالت شبيه سازها بارها به وجود آمده و مي توان بازتاب آن را در واکنش هاي دانشجويان بررسي و در تعيين سطح مهارتي و بازنگري آموزشي نتيجه مطلوبي را از آن استخراج كرد.
5- در شرايط اضطراري نيز موجب كاهش استرس خلبان و معلم خلباني مي گردد.
6- هزينه آموزش نسبت به پرواز واقعي بسيار کاهش مي يابد.
7- برنامه ريزي بسيار روان و دقيق بوده وامکان بازنگري در تمام سطوح وجود دارد.
8- با نمونه گيري در مراحل مختلف امکان بازخورد براي کنترل و اصلاح برنامه اجرايي وجود دارد. هم چنين در هر مرحله با تکرار عمليات منظم مي توان با دقت بالا مشکلات را رديابي و به برنامه زمانبندي بهينه شده دست يافت.
9- هزينه هاي سرمايه گذاري در حداقل ممکن خود خواهند بود .
10- دانشجويان پس از پرواز با شبيه ساز در آموزش ها و پرواز هاي واقعي از سطح مهارتي بالايي برخوردار خواهند بود.
11- پرواز با شبيه ساز از امنيت بالايي برخوردار خواهد بود.
2-2-6-6) اصول آموزش توسط شبيه ساز
به عنوان يك

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید