از آن به ضرورت دين و مذهب واجب است و بسياري از فقها به وجوب نهي از اين گونه منکرات تصريح نموده اند102 و اين در حالي است که تبعات و آثار اجتماعي برهنگي زنان و بي بند باري و ولنگاري بر کسي پوشيده نيست و حتي جوامع و کشورهايي که روزگاري به سمت و سوي بي حجابي رفتند مانند کشور همسايه مان ترکيه، اينک قانون منع حجاب را منسوخ نموده است .
محمل ديگري که براي الزام حجاب در جامعه وجود دارد مساله تعزير است که برخي از موارد آن در سيره عملي حضرات معصومين ـ عليهم السلام ـ و در روايات وارده يافت مي شود و برخي از آن را از کلياتي که از معصومين به ما رسيده است به دست مي آيد به عنوان مثال در کتب فقهي و روايي ما براي مصاديقي چون ترک نماز از روي عمد و بدون عذر، روزه خواري عمدي و تظاهر به آن در ماه رمضان، امتناع از پرداختن دين و بدهي، غصب، خوردن مال يتيم، خيانت در امانت و… تعزير در نظر گرفته شده است و در مواردي که مصاديق و افراد آن بيان نگرديده بر اساس آموزه هاي فقهي بايد از کليات مدد جست و احکام مصاديق و جزئيات را استخراج کرد از اين رو ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ فرموده اند: “علينا إلقاء الاصول و عليکم التفريع”103ما اصول و کليات را براي شما بيان مي کنيم و شما مصاديق و جزئيات را از آن استخراج و استنباط کنيد و همچنان که جمعي از فقيهان برجسته و فرهيخته اماميه تصريح نموده اند در مورد تعزير نيز چنين کلياتي وجود دارد مرحوم شيخ طوسي در مبسوط خويش مي نويسد: “کل من اتي معصيه لايجب بها الحد فانّه يعزّر” هر گناهي که داراي حدّ شرعي نباشد تعزير دارد.104
مرحوم محقق حلي در شرايع الاسلام و علامه حلي در قواعد الاحکام آورده اند: “کل من فعل محرما او ترک و اجبا فللإمام تعزيره” هر کس کار حرامي را مرتکب شود يا عمل واجبي را ترک کند، امام و حاکم اسلامي مي تواند او را تعزير کند.105
صاحب جواهر، فاضل اصفهاني و ابو الصلاح حلبي و شهيد ثاني نيز در کتب فقهي خود به همين بيان تصريح نموده اند.106فقيه محقق صاحب رياض در کتاب ديگر خود پس از بيان اين کليات، مي نويسد: “اگر نهي و توبيخ و امثال آن تأثر کرد آن گاه تعزير واجب مي شود”.107
مرحوم صاحب جواهر108 و آيت الله العظمي خويي مدعي شهرت عظيم و بلکه اتفاق فقهاي اماميه در اين زمينه اند..109
بنابراين اگر در مورد حجاب و وجوب ستر و پوشش نص خاصي هم وارد نشده باشد مي توان با استفاده از اين قواعد کلي که برگرفته از روايات اهلبيت ـ عليهم السلام110 است حکم قضيه را استخراج نمود. از اين رو حضرت امام علي بن موسي الرضا ـ عليه السلام ـ بنا بر نقل شيخ المحدثين صدوق در فلسفه ارسال رسل و جعل وصي و امام، فرمود: “فجعل عليهم قيما يمنعهم من الفساد و يتيم فيهم الحدود و الاحکام”111و حداقل مفسده اي که بر ترک حجاب و عفاف مترتب است شکسته شدن هيمنه دين، تجري بر احکام خدا و ريختن قبح و زشتي گناه است و چه مفسده اي از اين بالاتر”.
1- حدود، کيفيت و مصداق هاي حجاب در قرآن
آيات ذيل به “آيات حجاب” معروف هستند و فقيهان براي تعيين حدود حجاب به اين آيات مراجعه مي کنند. البته تفسير اين آيات، بحث بسيار مفصّلي است که در اين مقال نمي گنجد.
الف- قرآن کريم
و به زنان با ايمان بگو: از بعضي نگاه هاي خود (نگاه هاي غير مجاز) چشم پوشي کنند و دامن هاي خود را حفظ کنيد و جز آن چه (به طور طبيعي) ظاهر است، زينت هاي خود را آشکار نکنند و بايد روسري خود را بر گردن خويش بيافکنند (تا علاوه بر سر، گردن و سينه آنان نيز پوشيده باشد) و زينت خود را ظاهر نکنند جز براي شوهر خود، يا پدر خود يا پدر شوهر خود، يا پسر خود، يا پسر شوهر خود (که از همسر ديگر است) يا برادر خود، يا پسر برادر خود، يا پسر خواهر خود، يا زنان (هم کيش) خود، يا آن چه را مالک شده اند (از کنيز و برده)، يا مردان خدمت گزار که تمايل جنسي ندارند، يا کودکاني که (به سن تمييز نرسيده) و به امور جنسي زنان آگاه نيستند. پاي خود را نيز به گونه اي به زمين نکوبند که آن چه از زيور مخفي دارند، آشکار شود. اي مؤمنان! همگي به سوي خدا بازگرديد و به درگاه خدا توبه کنيد تا رستگار شويد.112
و بر زنان بازنشسته اي که اميدي به ازدواج ندارند، باکي نيست که پوشش خود را زمين گذارند، به شرطي که زينت خود را آشکار نکنند و عفت ورزيدن براي آنان بهتر است و خداوند شنوا و آگاه است.113
اي کساني که ايمان آورده ايد! به خانه پيامبر وارد نشويد مگر آن که به شما اجازه داده شود براي خوردن غذا (به شرط آن که پيش از موعد نياييد) و در انتظار وقت غذا نباشيد، ولي هرگاه دعوت شديد، پس داخل شويد و وقتي غذا خورديد، پراکنده شويد و (پس از خوردن غذا) به گفت وگو نپردازيد. همانا اين (گفت وگوهاي پس از غذا) پيامبر را آزار مي دهد، ولي او از شما شرم مي کند (و چيزي نمي گويد) و خداوند از (گفتن) حق شرم ندارد. هرگاه از همسران پيامبر، چيزي از وسايل زندگي (به عنوان عاريت) خواستيد، از پشت پرده بخواهيد. اين رفتار براي دل هاي شما و دل هاي آنان به پاکي و پاک دامني است و شما حق نداريد که رسول خدا را آزار دهيد و با همسران او پس از رحلتش ازدواج کنيد که اين کار نزد خداوند (گناهي) بزرگ است.114
بر زنان، (نداشتن حجاب) در مورد پدران شان و پسران شان و برادران شان و پسران برادران شان و پسران خواهران شان و ديگر زنان مسلمان و کنيزان شان گناهي نيست و تقواي الهي پيشه کنيد؛ زيرا خداوند بر هر چيزي گواه است.115
اي پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: روسري هاي بلند بر خود بيافکنند. اين (کار) مناسب تر است، تا (به عفت و پاکدامني) شناخته شوند و آزار نبينند و خداوند، آمرزنده و مهربان است.116
و در خانه هاي خود قرار گيريد و همچون دوران جاهليت نخستين، با خودآرايي ظاهر نشويد (و زينت هاي خود را آشکار نکنيد) و نماز را برپا داريد و زکات بدهيد و از خدا و رسولش پيروي کنيد. همانا خداوند اراده کرده است که پليدي (گناه) را از شما اهل بيت (پيامبر) دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.117
4-1-6- فتواي فقهاء درباره حجاب
به جز منابع معتبر اسلامي، قانون گذار براي رفع ابهام، اجمال و سکوت قانون به منبع ديگري نيز اشاره کرده و آن فتاواي معتبر است که در قانون تعريف نشده است. به نظر مي رسد منظور از فتاواي معتبر، فتاواي علما و مراجعي است که مورد تأييد اهل علم باشد. با توجه به تعداد زياد فتاوا و مجال کم، اکنون تنها به بيان نظر رهبر کبير انقلاب، حضرت امام خميني(ره) و مقام معظم رهبري، حضرت آيت الله خامنه اي مي پردازيم. بيان اين نکته ضروري است؛ چون ممکن است فقيهان در اين مورد با هم اختلاف نظرهايي داشته باشند.
در تعريف حجاب، پرسشي بدين شرح مطرح شده است: حدود حجاب اسلامي براي بانوان چيست؟ آيا براي اين منظور، پوشيدن لباس بلند آزاد و شلوار و روسري کفايت مي کند؟ اصولاً چه کيفيتي در لباس و پوشش زن در برابر نامحرم بايد رعايت شود؟
پاسخ امام خميني(ره) نيز چنين است: “واجب است تمام بدن زن به جز قرص صورت و دست ها تا مچ، از نامحرم پوشيده شود و لباس مذکور اگر مقدار واجب را بپوشاند، مانع ندارد، ولي پوشيدن چادر بهتر است و از لباس هايي که توجه نامحرم را جلب مي کند، بايد اجتناب کرد”.
پوشش بانوان نيز بايد داراي حدود زير باشد:
1. پوشاندن دست، در صورت داشتن انگشتر.
2. پوشاندن آن چه در عرف، زينت محسوب مي شود.
3. در صورت وجود مفسده، در عدم پوشاندن وجه و کفين، واجب آن است که پوشانده شود.
4. نماياندن کف پا، روي پا، قوزک پا و پاشنه پا، در مقابل نامحرم، شرعا جايز نيست.
5. پوشاندن موي سر (تمام موي سر)، واجب است.
6. اصل آرايش کردن، اشکال ندارد، اما واجب است از نامحرم پوشانده شود.
7. وجوب پوشاندن پايين چانه و عدم وجوب پوشاندن خود چانه؛ (چون جزو صورت است).
درباره شيوه پوشش نيز به اين موارد اشاره کرده اند:
1. پوشيدن جوراب هاي نازک و بدن نما براي حجاب شرعي کفايت نمي کند.
2. پوشيدن چيزي که از جهت رنگ يا شکل يا نحوه پوشيدن، باعث جلب توجه اجنبي شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جايز نيست.
3. از پوشيدن هرگونه لباس مهيّج بايد خودداري شود.
4. خودداري از پوشيدن لباسي که پارچه يا دوخت آن براي کسي که مي خواهد آن را بپوشد، معمول نيست.
5. استفاده از لباس هايي که ترويج فرهنگ غير مسلمين مهاجم بر مسلمان است، اشکال دارد.
6. استفاده از چادرهاي براق (شرمن)، در صورتي که جلب نظر نامحرم کند و باعث انگشت نما شدن شود، اشکال دارد.
7. پوشيدن چادرهايي که مو يا سايه دست ها از پشت آن نمايان باشد، جايز نيست.
8. هرگونه لباس مهيّج براي عروس به منظور استفاده کردن در ميان نامحرمان، حرام است.
9. پوشيدن لباس هايي که فقط کفار مي پوشند، حرام است.
10. جوراب هاي نازک که پوست پا نمايان مي شود، حکم پوشش ندارد.
درباره مصداق هاي حجاب و اين که در چه جاهايي بايد حجاب رعايت شود و در چه جاهايي مي توان بدون حجاب بود، چنين آمده است:
1. در صورتي که عکاسي نامحرم و ظهور آن، به ترويج باطل صدق کند، بايد حجاب شرعي رعايت شود.
2. زن بايد از بچه مميز، خود را بپوشاند.
3. اختلاط زن و مرد اگر مستلزم نگاه کردن نامحرم به زن، بدون پوشش باشد يا با زينت باشد، حرام است.
4. دکتر نامحرم، جز در مواقع اضطرار نمي تواند به بدن زن نامحرم نگاه کند.
5. براي آمپول زدن، فشار خون يا نبض گرفتن، بالا زدن آستين، جايز نيست، مگر در مقام اضطرار.
6. عکس گرفتن همراه نامحرم، بدون پوشش کافي، براي زن جايز نيست
7. اگر خانمي بداند، اگر بدون حجاب کامل شرعي، عکس بگيرد و عکس او را نامحرم مي بيند؛ جايز نيست بدون حجاب عکس بگيرد.
با بيان آيات، روايات و فتاواي معتبر، معناي دقيق حجاب، حدود و شيوه پوشش و مصداق هاي آن مشخص شد. ممکن است اين ابهام پيش آيد که اين موارد، همه مربوط به بي حجابي است، نه بدحجابي. بايد گفت به طور کلي، واژه “بدحجابي”، غلط است؛ زيرا حجاب معناي تشکيکي ندارد؛ يعني حدود حجاب و شيوه و مصداق هاي آن روشن است و جز آن، بي حجابي تلقي مي شود. رابطه دو واژه حجاب اسلامي و بي حجابي، رابطه متناقضي است و حدّ سومي وجود ندارد.
راهکارهاي گسترش حجاب و عفاف
حجاب ملي واسلامي بايد با ارائه ي الگوي واحد و متناسب با دو اصل اسلاميت ومليت برگرفته از تمدن اسلامي و مليکه پشتوانه ي کارکارشناسانه ي مبتني برتحقيق وبررسي عملي به همراه داشته باشد،ارائه شود و درقانون احصاءگرددو ملاک عمل در رفتار وکردارفردي و اجتماعي باشد?
حجاب و پوشش قومي،محلي،منطقه اي که مربوط به مناطق وقوميتهاي مختلف بوده و مبتني برنوعي عادت و الزام قومي،قبيله اي وازنســل هاي گذشتــــه بعنوان يک الگو در هر قبيله وقوم اجراء ميشود، مورد توجه قرار گيرد.
اهميت ندادن به عفاف و حجاب از سوي برخي وکم‌توجهي مسئولان و متوليان امور فرهنگي به اجراي آن در جامعه، آثار زيانبار فردي و اجتماعي به دنبال خواهد داشت و ممکن است به تدريج بنيادهاي ارزشي و اخلاقي را سست و متزلزل کند و زمينه‌هاي انحطاط فرهنگي و معنوي را فراهم سازد، از اين رو شناخت عوامل مؤثر در سير نزولي توجه به عفاف و حجاب بسيار مهم است و مي‌تواند ما را در تبيين و تقويت هرچه بهتر راهکارهاي اجرايي عفاف و حجاب ياري دهد.
روشن است که همه کشورهاي اسلامي به ويژه کشور ايران در حال حاضر مورد شديدترين تهاجمات فرهنگي قرار دارد و استکبار جهاني با امکانات بسيار گسترده و بکارگيري دهها و صدها فرستنده راديويي و تلويزيوني و کانال‌هاي بي‌شمار ماهواره‌اي و شبکه‌هاي گسترده خبري و رسانه‌اي و صرف ميلياردها دلار، به شدت مي‌کوشد ارزش‌هاي معنوي و اخلاقي و اعتقادات ديني را زير سؤال ببرد و جوانان

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید