2-2-2توبه از ظلم به نفس
هرگناهي ظلم به خود ،وتوبه ازآن ضروري است.
من يعمل سوءّ او يظلم نفسه ثم يستغفرالله(نساء،110)؛کسي که کار بدي انجام دهد يابه خود ستم کند،سپس ازخداوندطلب آمرز ش نمايد.
2ـ 2ـ 3 توبه ازمحارب? با خدا و رسول(ص)
اگردشمنان خدا ورسول او(ص) پيش از آن که گرفتار شوند ،توبه کنند توبه آن ها پذيرفته است.
الا الذين تابوا من قبل ان تقدروا عليهم (مائده، 33)؛مگر آن ها که پيش از دست يافتن شما به آنان تو به کنند.
که آي? پيش از آن، در بار? جنگ با خدا و رسول خدا است.
2ـ 2ـ4توب?سارق
سارق نيز اگر توبه کند و گذشت?خود را جبران کند آمرزش الهي نصيب اوست.
“فمن تاب من بعد ظلم? واصلح”؛اما آن کس که پس از ستم کردن توبه وجبران نمايد.
2ـ 2ـ 5 توبه از ضايع نمودن نماز و پيروي شهوات
الا من تاب و آمن و عمل صالحا (مريم، 60)؛مگرآنان کس که پس از ستم کردن، تو به و جبران نما يد.
آي? پيش از آن درباره ضايع کردن نماز و پيروي از هواهاي نفساني است؛مثلاً اگر ما نعي نباشدو نمازرا اول وقت اقامه نکند يا بي توجه به آن باشد.توبه از آن لازم است
2ـ 2ـ 6توبه از قذف (نسبت زنا به زن مسلمان دادن)
الا الذين تابوا من بعد ذلک و اصلحوا (نور، 5)؛مگر کساني که بعداز آن تو به کنند وجبران نمايند.
نسبت زنا به زن مسلمان دادن،بسيار شنيع، نا درست وتوبه از آن لازم است.
نتيجه اين که هر عملِ جوارحي وجوانحي که خشنودي خدا درآن نباشد گناه وتوبه از آن لازم است .
2ـ 3 آثار توبه از ديدگاه قران وتفاسير
2ـ 3ـ 1 توبه وپاکي
توبه پاک کنند? تائب از آلودگي است.
ابوعبدالله عليه السلام مي فرمايد: “خداوند رحمت کند بنده اي را که قبل از مردنش به سوي خداوند متعال توبه و بازگشت کند چه توبه پاک کننده آدمي از چرک گناه و نجات دهنده اوست از بدبختي هلاک ” (طبا طبايي،1366،ج7،ص175)
“زني در زمان پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم دزدي کرد و دست راستش بريده شد، گفت يا رسول الله آيا مي توانم توبه کنم، فرمود آري تو امروز از گناهانت همچون روزي که از مادر متولد شدي پاک گشتي” (طباطبايي، 1366، ج5، ص511).
2ـ 3ـ2توبه و آسايش
ثمر? توبه زندگي خوش همراه با آسايش و نعمت است
“استغفروا ربکم ثم توبوا اليه يمتعکم متاعاّ حسنا الي اجلٍ مسمي” (هود، 3)؛ از پروردگار خويش آمرزش طلبيد سپس به سوي او باز گر ديد تا شما را تا مدت معيّني،(از مواهب زندگي اين جهان)به خو بي بهره مند سازد. “وقتي از خدا آمرزش خواستيد و بدرگاهش توبه کرديد شما را در دنيا از نعمتِ آسايش، خوشي و وسعت تا هنگامي که مرگتان مقدر شده بهره مند مي کند”. (طبرسي، 1351، ج12، ص7).
2ـ 3ـ3 توبه و فراواني نعمت ها
از فوايد توبه، ريزش باران و زياد شدن نيروي مادي ومعنوي است.
“و ان استغفروا ربکم ثم توبوا اليه يرسل السماء عليکم مدارارا و يزدکم قوه الي قوتکم”. (هود، 52) ؛ اي قوم من، ازپروردگا رتان طلب آمرزش کنيد ؛سپس به سوي او باز گرديدتا (باران) آسمان را پي در پي بر شما بفرستد ونيرويي برنيرويتان بيفزايد.
“يزدکم عزا الي عزکم”؛گفته شده عزت شما را با جمعيت و مال و اولاد شما مي افزايد”(ميبدي، 1371، ج4، ص401)؛ چون باران نمي آمد و زنان باردار نمي شدند پس هود به آنان وعده داد؛ در صورتي که توبه کنند برايشان از آسمان باران نا زل وفرزندانشان زيادشود.
2ـ 3ـ4 توبه و بهشت
بهشت قرارگاه پاکان است؛ سالک با توبه پاک و شايست? بهشت مي شود.
ربنا و ادخلهم جنات عدن التي وعدتهم….(غافر، 8)؛”پروردگارا آن ها رادر باغ هاي جاويدان بهشت که به آن ها وعده فر مو ده اي وارد کن.
“الاّ من تاب وآمن وعمل صا لحاّ فاولئک يدخلون الجنه “(مريم،60)؛مگر آنان که تو به کنند وايمان بيا ورند وکا ر شايسته ا نجام دهند چنين کساني داخل بهشت مي شوند.
“ولکم فيها ما تشتهي انفسکم ولکم فيها ما تدّعون” وبراي شما هر دلتان بخواهد فراهم است وهر چه طلب کنيد به شما داده مي شود. “مگر کسي که توبه کند و ايمان آورد و کاري شايسته پيشه کند اينانند که وارد بهشت مي شوند” (خرمشاهي، ص309).
2ـ 3ـ5 توبه و استقامت
ازموارد استقامت، توبه است؛ترک نکردن توبه ،پايداري است.
ان الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل عليهم الملائکه الّا تخافوا و لا تخزنوا… (فصلت، 30).
“بي گمان کساني که گويند پروردگار ما خداوند است سپس پايداري ورزند، فرشتگان بر آنان نازل شوند و گويند که مترسيد و اندوهگين مباشيد و مژده باد شما را به بهشتي که به شما وعده داده بودند”. (خرم شاهي،1374 ،ص480).
“و قيل استقاموا علي التوبه” که مراد از استقامت در اين آيه توبه است” ؛توبه اندوه را بر طرف مي کند “و لا تخزنوا علي ما فاتکم من الاعمال فقد تدارکها الله تعالي لکم بالتوبه” (مکي، 1995، ص381)؛به سبب توبه کارهاي فوت شده جبران مي شود.
“نحن اولياء کم في الحيوه الدنيا و في الاخره و لکم فيها ما تشتهي انفسکم و لکم فيها ما تدَّعون” (غافر، 31).
ما دوستداران شما در دنيا و در آخرت هستيم و در آنجا براي شما هر چه دلهايتان بخواهد و هر آنچه بطلبيد هست (همان جا)؛فرشتگان الهي ياران تائب هستند.
. “فاستقم کما امرت و من تاب معک” (هود، 112)؛ ” پس همان گونه که فر مان يافته اي استقامت کن وهم چنين کساني که با تو به (سوي خدا )آمده اند بايد استقامت کنند.
تسليم مقدمه اي براي رسيدن به قرب الهي است که بنده با توبه به آن مي رسد.
“تاب در اين آيه به معناي تسليم شدن آمده است يعني چنانکه فرمان داده شدي استقامت کن و کساني که تسليم شدند”. (ميبدي، 1371، ج2، ص451).
2ـ 4 توبه در احاديث ائمّ? معصوم(ع)
2ـ 4ـ 1 توبه و پذيرش الهي
از نعمت هاي بزر گ ، که خداوند براي بندگان گنهکار قرار داده،توبه است. اگر بندگان از اين نعمت محروم بودند ادام? زندگي ميسّر نبودو انسان ها گرفتار بيماريهاي روحي بسيا ري مي شدند.
“ثم بسط الله سبحانه له في توبته”؛آن گاه خداي سبحان در توبه را بر روي آدم گشود (دشتي، 1376، ص4). “من اعطي التوبه لم يحرم القبول”؛”با توبه از پذيرفته شدن[توبه محروم نباشد] (همان، ص 201).
تائب محروم از پذيرش توبه نيست.
“و لم يمنعک ان اسات من التوبه”؛ودر صورت ارتکاب گناه درتوبه را مسدود نکر ده است” (همان ،ص159).
2ـ 4ـ 2 شرايط پذيرش توبه
رسول خدا صلي اله و آله و سلم در بار? تائب فرموده اند: تا زماني که طلبکاران را راضي نکند؛ نمازهاي قضا شده را نخواند؛ در بين مردم فروتن نباشد؛ از شهوات دوري نکند؛ گردنش را با روز? در روزلاغر نکند ، چهره خود را با شب زنده داري زردنکند، شکم خودرا با خوراک کم، فرو نبرد؛ پشت خود را از ترس آتش، خميده نکند؛ استخوانهاي خود را از شوق بهشت، آب نکند؛ دلش را از ترس ملک الموت، لطيف نکند و پوست خود را با ياد مرگ، خشک نکند، توبه نکرده است”. (مجلسي، ج6، ص35، به نقل از جوامع الاخبار). پشيماني از گناه توبه است. “کفي بالندم توبه” (مجلسي، بي تا، ج6، ص20) کسي که توبه مي کندو گناه را ترک نمي کند، توبه را مسخره کرده است.
2ـ 4ـ 3 توبه و ابليس
2ـ 4ـ 3ـ 1 تأخير در توبه
تائب با يد هر چه زود تر، توبه کند ؛ تأخيردر توبه، از وساوس شيطان است؛شا يد فردائي نباشد.
“و يمنيه التوبه ليسوفها”؛” [شيطان] انسان را در انتظار توبه نگه مي دارد كه آن را تأخير اندازد” (دشتي، 1376، ص26).
به تاخير انداختن توبه، غرور است
“تاخير التوبه اغترار” (مجلسي، بي تا، 6، ص 26).
2ـ 4ـ 3ـ 2 کوچک دانستن گناه
استخفاف گناه پسنديده ه نيست. “خداوند بنده اي را که از گناهان بزرگ توبه کند دوست دارد و بنده اي را که گناه کوچک راخوار وناچيز بداند دشمن دارد”.
“ان الله يحب ان يطلب اليه في الجرم العظيم و يبغض العبد ان يستخف بالجرم اليسير” (کليني، 1350، ج5، ص500)؛ به راستي خدا دوست دارد كه بنده اي از جرم بزرگي طلب گذشت كند و بد دارد بنده اي را كه جرم اندك را خوار و بي اعتبار شمارد.
2-4-3-3توبه وتوجيهِ گناهان
افرادي درجامعه هستندکه گناهانِ خود را توجيه مي کنند که آن عذر ِ بدتر از گناه است زيرا گنهکار ممکن است توبه کند امّا توجيه گر توبه نمي کند چون خودش را گنهکار نمي داند مثلاً:براي اين که هوا گرم يا سرد است از رفتن به جنگ خودداري مي کندو مي گويد:” فرزندان صغير دارم،ديگران نمي روند من که چنين وچنانم بروم.اگر خدا بخواهدمي تواند دشمنان را نا بود کند”با نام هديه دادن، رشوه مي دهد.
واين گونه سخنان که عوامانه است: هر کا ري خواستي بکن آدم بايد دلش را پاک کنه؛خواهي نشوي رسوا هم رنگ جماعت شو؛عروسيه ديگه! يک شبه هزار شب که نيست! ما خواهرو برادريم،بچه است ،جوونيه!؛زبان بسته، گناه داره؛ نبا يد قانون رابراي او اجرا کنند؛وبسياري ديگرکه همه از القائات شيطان است ولازم است توبه شود؛ امام صادق (ع) فرموده است:
“بمثل هذا التأويل القبيح المستکره يَضلّون ويُضلّون…”؛به مانند اين گونه توجيه هاي زشت وناپسند،مردم را گمراه مي کنند وخود گمراه مي شوند(قرائتي،1385،ص179)
2ـ 4ـ 4آسان تربودنِ ترک گناه
انسان به اميد آن که بعداّ توبه مي کند نبايدمرتکب گناه شود زيرا گنا ه نکردن ساده تر ازتوبه کردن است؛مثلاّ : اگرمواظب باشيم لباس ما کثيف نشود بهتر از آن است که کثيف بشود وبخواهيم آن را تميز کنيم.
“ترک الذنب اهون من طلب التوبه “؛ ترك گناه آسان تر از درخواست توبه است”. (دشتي، 1376، ص204)
اگر بنده مومني گناه بر او غلبه کند و مکرر گناه کند و مکرر توبه کند خداوند او را دوست دارد ولي اگر بتواند گناه نکند مقام او بالاتر است.
“ان الله يحب المفتن التواب و من لا يکون ذلک منه کان افضل”؛ “کلما عادالمومن بالاستغفار و التوبه عاد اليه بالمغفره” (مجلس، بي تا، ج6، ص40). اگر بنده مومني پيوسته گناه کند و پي در پي توبه کند خداوند توبه او را مي پذيرد.
2ـ 4ـ5 زمان توبه
انسان تا زنده است مي توا ند توبه کند ؛بعداز مرگ توبه پذيرفته نيست.
“و يسد عنهم باب التوبه”؛ [ همانا با] مرگ

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید