شرکت iام
هر يک از متغيرهاي اين مدل به شرح زير محاسبه مي گردد:
(2)
(3)
(4 )
(5)
HC : هزينه حقوق و دستمزد
( 6 ) SC=VAi-HCi
(7) CEi = ارزش دفتري کل دارايي ها – ارزش دفتري دارايي هاي نامشهود
که در آن :
هزينه حقوق ودستمزد = Ci هزينه بهره = Ii سود شرکت =Pi
ماليات = Ti سود تقسيمي = DIV هزينه استهلاک : Di
سرمايه فکري102 و دارايي هاي نامشهود سريعاً مکمل دارايي هاي فيزيکي مي شوند، سرمايه فکري يعني کل موجودي سرمايه يا حق مالکانه مبتني بر دانش که شرکت مالک آن است (ديزنيکوسکي و رومانولها، 2000، 36-32) . به بيان ديگر، منظور از سرمايه فکري، توسعه و بکارگيري منابع دانش در شرکتها است. از اين رو در هزاره سوم ميلادي که در آن سرمايه فکري نه مالي، زيربناي اصلي براي پويايي و موفقيت آتي شرکت در اقتصاد دانش است (ويليامز،2000، 84)103. سرمايه فکري به شرکتها کمک مي کند تا کاراتر، اثربخش تر، پربازده تر و نوآورتر باشد (چن و همکارانش، 2005، 396-385) 104. از آنجا که سرمايه فکري مورد علاقه گروه هاي متعددي چون سهامداران، مديران پژوهش، پژوهشگران و سياستمداران است، لذا اهميت اين پژوهش ، برجسته کردن نقش سرمايه فکري در ارزيابي عملکرد مديران شرکت هاي پذيرفته شده در بورس است تا بدين وسيله بتوانند از سرمايه فکري خود بيشترين بهره برداري را داشته باشند. از اين رو با وجود، تلاش هاي فراوان، پژوهشگران سرمايه فکري، يک تعريف پذيرفته شده عمومي از سرمايه فکري وجود ندارد و کليه تعاريف ارائه شده کم و بيش شبيه به يکديگر هستند. اين تعاريف و مفاهيم زير بنايي، اساس و پايه مفيدي را براي درک سرمايه فکري ارائه مي کنند. اما، آن ها فاقد ويژگي هاي لازم براي شناسايي، طبقه بندي ، و اندازه گيري هستند به عنوان نمونه، لوثي (1998)، بر اين باور است که طرح هاي طبقه بندي ارائه شده توسط محققان به درک اجزاي سرمايه فکري کمک مي کند(لوثي، 1998) .
درک اجزاي مختلف سرمايه فکري به بهبود مديريت و استفاده از آن در سطح عملياتي و استراتژيک منجر مي گردد(شانگ ، 2004، 448-439)105. متداولترين طرح طبقه بندي، سرمايه فکري را به سه جزء سرمايه انساني، سرمايه ساختاري، و سرمايه مشتري تقسيم مي کند (همان منبع، 448-439)106.
1- سرمايه انساني
به گونه ساده، سرمايه انساني بيانگر موجودي دانش هر يک از کارکنان سازمان است (بنتيس و ريچارد، 2000، 92-85 )107. سرمايه انساني مکان شروع مراحل تلاقي، منبع و سرچشمه نوآوري و سرآغاز بينش و بصيرت است(استوارت،1997) سرمايه انساني، نيز اساس و پايه سرمايه فکري و عنصر اساسي براي تحقق سرمايه فکري است (چن و همکارانش ، 2005، 176-159) 108.
2- سرمايه ساختاري
سرمايه ساختاري عبارت است از کليه موجودي دانش غيرانساني در سازمان که در برگيرنده پايگاه داده ها، نمودارهاي سازماني، استراتژي ها، راهنماي فرآيندها و هرچيزي است که ارزش آن براي شرکت بيشتر از ارزش مادي آن است (بنتيس و ريچارد، 2000، 92-85) . براي افرادي که از سطح بالايي از خرد برخوردار باشند، اما اگر سازمان، داراي سيستم ها و رويه هاي ضعيفي باشد و افراد به وسيله آن عمليات خود را دنبال کنند، کل توان بالقوه سرمايه فکري تحقق نخواهد يافت. سازمان هاي با سرمايه ساختاري قوي داراي يک فرهنگ حمايتي هستند که به افراد اجازه تجربه چيزهاي جديد، يادگيري، شکست و تجربه دوباره را مي دهد (بنيتس و وينچ، 1998، 76-13)109.
3- سرمايه مشتري
مضمون اصلي سرمايه مشتري، دانش بکار گرفته شده در کانال هاي بازاريابي سازمان و روابط با مشتري در حين انجام کسب و کار است (بنتيس و همکارانش، 2000، 92-85)110.
روش هاي سنجش ريسک:
واريانس يا انحراف معيار بازده هاي موردانتظار يکي از فراگيرترين معيارهاي سنجش ريسک است. اگرچه معيارهاي متعددي براي ريسک وجود دارند، اما استفاده از واريانس يا انحراف معيار بازده فراگيرتر است، زيرا :
اولاً : اين معيارها از قابليت درک بيشتري برخوردار هستند.
دوماً : قابليت محاسبه دقيق و معتبر دارند.
سوماً : در بيشتر مدل هاي قيمت گذاري دارايي به کاربرده مي شوند .
4- سرمايه فيزيکي
در مدل پاليک براي ارائه يک تصوير کامل از کارآيي منابع ايجاد کننده ارزش، لازم است که کارايي سرمايه فيزيکي و همچنين سرمايه مالي را در نظرگرفت که از تفاوت ارزش دفتري کل داراييها منهاي دارايي هاي نامشهود است.
معيارهاي اندازه گيري ريسک سرمايه گذاري به طور کلي به دو دسته تقسيم مي شوند:
1- معيارهاي عمومي و رايج اندازه گيري ريسک سرمايه گذاري
2- معيار اندازه گيري ريسک نامطلوب سرمايه گذاري
معيارهاي عمومي و رايج اندازه گيري ريسک سرمايه گذاري
دامنه تغييرات
تفاضل بين کوچکترين و بزرگترين مقدار صفت متغير مورد بررسي را دامنه يا طول فاصل? تغييرات گويند و آن را با R نمايش مي دهند. اين شاخص پراکندگي صفت متغير را به خوبي نمايان نمي کند، زيرا فقط از بين مشاهدات موجود، تنها به دوعدد بزرگترين و کوچکترين توجه دارد و به کليه مشاهدات توجهي ندارد. و در صورت انتخاب يک دوره زماني که در آن يکي از دوره هاي رکورد يا رونق نيز وجود داشته باشد، عدد محاسبه شده براي ريسک عدد قابل اتکايي نخواهد بود و عملاً نرخ هاي بازدهي را به حساب نمي آورد (راعي و سعيدي ، 1385، 91)1.
متوسط مجذور انحرافات (واريانس)
به اين دليل که حاصل جمع انحرافات مشاهدات از ميانگين برابر صفر است، روش ديگر براي ناديده گرفتن علامت مشاهدات استفاده از مجذور آن هاست. بدين منظور، از متوسط مجذور انحرافات که در مباحث آماري از خانواده گشتاور ها محسوب مي شود، استفاده مي شود.
(1)
انحراف معيار
براي جلوگيري از صفر شدن حاصل جمع انحرافات مشاهدات از ميانگين، از مجذور انحرافات استفاده مي شود. در عين حال براي مقايسه مشاهدات با مشخصه پراکندگي، بايد هر دو کميت از يک درجه باشند. به همين علت مجذور واريانس مجدداً حساب مي شود و شاخص انحراف معيار را مي سازد.
(2)
براين اساس معيار مناسب تر محاسبه ريسک براساس تعاريف آماري، انحراف معيار مي باشد. اما بايد اين نکته را خاطر نشان کرد که پيش فرض استفاده از واريانس و انحراف معيار ، وجود توزيع نرمال براي صفت متغير است، چرا که در اين توزيع شاخص پراکندگي انحراف معيار و واريانس تعريف مي شود(راعي و سعيدي، 1385، 93)1.
ضريب تغييرات
با توجه به اين شاخص، دو معيار ميانگين و انحراف نرخ بازده محاسبه و ساختاربندي مي شود. اين معيار به نوعي در برگيرنده خواص دو معيار مذکور و تا حدودي تغيير دهنده دقيق تري از هر دو معيار به تنهايي مي باشد.
(3)
ضريب حساسيت بتا:
بتا، معيار نسبي ريسک يک سهام با توجه به سبد سهام بازار تمامي سهام هاست و شاخصي است براي تعيين تغييرات حقيقت يک سهم نسبت به شاخص حقيقت کل سهام.
(4)
کيوتوبين Tobin q :
کيوتوبين از جمله شاخص هايي مي باشد که اولين بار توسط جيمز توبين111، برنده جايزه نوبل اقتصاد، به منظور اندازه گيري ارزش شرکتها مطرح گرديد در حال حاضر در مباحث مديريت مالي و سرمايه گذاري اين شاخص به صورت گسترده براي اندازه گيري ارزش شرکتها استفاده مي شود. شاخص فوق در واقع بيانگر نسبت ارز ش بازاري دارايي ها به بهاي جايگزين بر ارزش دفتري دارايي هاي شرکت بوده که از رابطه زير محاسبه شده است.
(5)
COMVAL: ارزش بازاري سهام
PREFVAL: ارزش سهام ممتاز
SBOND: ارزش دفتري بدهي هاي بلندمدت
BT STOE : ارزش دفتري بدهي هاي کوتاه مدت
SRC : ارزش دفتري کل دارايي هاي شرکت
با توجه به نبود سهام ممتاز در ايران و جهت ساده نمودن معادل? فوق از رابطه زير جهت محاسبه نسبت توبين استفاده شده است:
(6)
M.V.S112= ارزش بازار سهام حدي
B.V.D113= ارزش دفتري بدهي ها
B.V.A114= ارزش دفتري دارايي ها
سود قبل از کسر اقلام غيرمترقبه (EBIT) :
سود قبل از کسر اقلام غيرمترقبه عبارت است از سود خالص پس از کسر اقلام غيرمترقبه.
هزينه حقوق صاحبان سهام : در اين تحقيق هزينه حقوق صاحبان سهام با استفاده از مدل رشد گوردون محاسبه شده است که براساس اين مدل، عبارت است از :
(8) (7)
P0= قيمت سهام عادي در سال x0
DPS= سود تقسيمي هر سال در پايان سال اول
g= نرخ رشد سود تقسيمي
Eps= سود هر سهم
اندازه شرکت
اندازه شرکت: اندازه شرکت بر روابط بين سرمايه فکري و بازده و عملکرد مالي شرکت ها اثر گذار مي باشد، در اين تحقيق اثر اندازه شرکت بر روابط بين متغيرها با تأثير آن بر معادله رگرسيون، کنترل شده است که جهت محاسبه اندازه شرکت از لگاريتم طبيعي ارزش بازار شرکت استفاده شده است.
M.V = ارزش بازار شرکت
در نهايت جهت تعيين رابطه نسبت کارايي سرمايه فکري و هر يک از اجزاي آن با هر يک از شاخص هاي عملکرد مالي از رگرسيون چندگانه به صورت زير استفاده خواهد شد.
(9) Y=B0+B1VA1C+B2FSIZE+ei
8-3- متغيرهاي عملياتي تحقيق
متغير مستقل: در اين پژوهش با توجه به مدل هاي ارائه شده سرمايه فکري که خود شامل سرمايه انساني، سرمايه ساختاري و سرمايه فيزيکي است به عنوان متغير مستقل در نظر گرفته شده است.
متغير وابسته: با توجه به حساسيت بسياري از شرکت ها و با توجه به متغير مستقل، در اين تحقيق ريسک کل که به دو دسته سيستماتيک و غير سيستماتيک مي باشد به عنوان متغير وابسته مورد بررسي قرار خواهد گرفت.
9-3- روش تجزيه و تحليل داده ها
در فراگرد روش شناختي، محقق بايد زمينه ها، ابزارها، محک ها و اصولي را تدارک ببيند تا بتواند فرضيه ها را آزمون و آن را تأييد يا رد و يا تضعيف يا تصحيح نمايد.
در پژوهش حاضر ابتدا عقيد? خود را برمبناي تئوري هاي موجود، به صورت فرضيه هايي طرح کرديم و در مراحل بعدي آن فرضيه ها را مورد تجزيه وتحليل علمي قرار داده ايم تا صحت و سقم آنها معلوم گردد. بدين ترتيب فرضيه هاي پيشنهادي رد يا قبول شده اند و درستي يا نادرستي آن ها به وسيله آزمون هايي که انجام شده است، تبيين شده اند(دلاور، 1386).
H0 : بين سرمايه فکري و ريسک رابطه وجود ندارد.
H1 : بين سرمايه فکري و ريسک رابطه وجود دارد.
: ضريب متغير سرمايه انساني از مؤلفه هاي سرمايه فکري
: ضريب متغير سرمايه ساختاري از مؤلفه هاي سرمايه فکري
: ضريب متغير سرمايه فيزيکي از مؤلفه هاي سرمايه فکري
: ضريب متغير اندازه شرکت
محقق براي تجزيه و تحليل اطلاعات بايد متغيرهاي مورد بررسي تحقيق را جمع آوري کند. در اين تحقيق با توجه به جامعه مطالعاتي نسبت به گردآوري داده هاي خام تحقيق اقدام شده است. بدين منظور ابتدا داده هاي خام شرکت ها استخراج شد و برمبناي آن VAi هر يک از شرکت ها محاسبه گرديده است هم چنين در مورد محاسبه CEE و HCE و VAICE محاسبات صورت گرفت . پس از محاسبه اين متغيرها به عنوان متغير مستقل، سرمايه فکري محاسبه گرديد. هم چنين متغير وابسته تحقيق که ريسک سيستماتيک و غير سيستماتيک مي باشد با استفاده از رابطه زير بدست آمد :
ريسک غيرسيستماتيک + ريسک سيستماتيک = ريسک کل
تفاوت ريسک

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید