داشته و نگرشي واحد، کلي و جامع از شرکت ارائه مي نمايد. اين روش به مديران اجازه مي دهد که تأثيراتي که يک استراتژي به خصوص در سرمايه فکري شرکت دارد را درک نمايد و گزينه هاي متعدد را با هم مقايسه نمايد. تا مشخص شود کدام از آنها از حيث سرمايه فکري مرجع مي باشند.
8-4-2- نرخ بازده دارايي ها
نرخ بازده دارايي هاي شرکت نرخي است که با آن مي توان متوسط صنعت را مقايسه کرد تا اختلاف آن با متوسط صنعت بدست آيد. اگر اختلاف مذکور صفر يا منفي باشد، شرکت از سرمايه فکري برخوردار نيست. اگر اين اختلاف مثبت باشد، فرض مي شود که شرکت در صنعت خود از سرمايه فکري اضافي برخوردار است . در صورت وجود مازاد بازده نسبت به صنعت، اين ميزان بازده اضافي در متوسط دارايي هاي ملموس شرکت ضرب مي شود تا متوسط عايدات اضافي سالانه 2شرکت، محاسبه شود.
که تقسيم اين عايدات اضافي بر متوسط هزينه سرمايه شرکت، ارزش سرمايه فکري شرکت را بدست مي دهد. ضريب عمده اين روش ، فرمول ساده آن و قابل دسترس بودن تمامي اطلاعات موردنياز در صورت هاي مالي تاريخي شرکت مي باشد. عيب عمده اين روش در فقدان ارائه اطلاعاتي است که مديران براي مديريت مؤثر سرمايه فکريشان به آنها نيازمند مي باشند.
9-4-2- روش تشکيل سرمايه بازار
اين روش معياري از ارزش بازار، سرمايه فکري شرکت را ارائه مي دهد. در اين روش فرض بر اين است که تشکيل سرمايه اضافي يک شرکت نسبت به حقوق صاحبان سهام آن، همانا بيانگر سرمايه فکري موجود در آن مي باشد. اين روش مبتني بر عرف بازارهاي سرمايه و برآورد قيمت سهام است. در اين روش جهت سنجش و اندازه گيري سرمايه فکري ضروري است تا صورت هاي تاريخي در مقابل اثرات تورم يا هزينه هاي جايگزيني آنها تعديل شوند. براساس روش ياد شده ، سرمايه فکري در شرکت هاي تکنولوژي ارتباطات و اطلاعات، تمامي ارزش شرکت را تشکيل خواهد داد چرا که تفاوت فاحشي ميان ارزش بازار و ارزش دفتري پائين اينگونه شرکت ها وجود دارد.
10-4-2- کارگزار تکنولوژي
اين نگرش نوعي پيشرفت در امر سنجش و اندازه گيري سرمايه فکري به شمار مي آيد چرا که شرکت را قادر مي سازد تا ارزش پولي سرمايه فکريشان را محاسبه نمايند. بروکينگ سرمايه فکري را ترکيبي از چهار جزء دارايي هاي بازار، دارايي هاي مبتني بر انسان، دارايي هاي مالکيت معنوي، دارايي هاي زيربنايي مي داند( بروکينگ،1997، 207) 62.
دارايي هاي بازار مزاياي بلقوه اي که يک سازمان از دارايي هاي غيرملموس مرتبط با بازار کسب مي کند را متعادل مي نمايد.
11-4-2- روش سرمايه فکري مستقيم
تأکيد اين روش اندازه گيري ارزش سرمايه فکري ابتدا بر شناسايي اجزاي مختلف آن و سپس ارزيابي هر يک از اين اجزا قرار گرفته است. با تعيين اجزاي سرمايه فکري شرکت و تعيين ارزش هر يک از اين اجزا مي توان ارزش کلي سرمايه فکري شرکت را محاسبه نمود.
اين روش پيچيده ترين اما دقيق ترين ابزار اندازه گيري سرمايه فکري است. عيب اصلي اين روش در ضرورت شناسايي تعداد زيادي از اجزا و يا ارزش گذاري هر يک از آنها مي باشد که موجب پر هزينه و پيچيده شدن اين روش مي گردد.
12-4-2- روش هاي مالي و مراحل اندازه گيري مالي سرمايه فکري
براساس اين روش سرمايه فکري شرکت متشکل از سرمايه انساني، سرمايه مشتري و سرمايه ساختاري است و نقاط تلاقي آنها با هم ترکيبي از سرمايه فکري را نشان مي دهد. ترکيب سرمايه انساني و مشتري منجر به روابط افراد و نزديکي آنها با مشتريان و به کارگيري خلاقيت هاي آنها جهت پاسخگويي به نيازهاي خاص مشتريان مي گردد. ترکيب سرمايه ساختاري و سرمايه مشتري منعکس کننده توانايي شرکت در انتقال نامهاي تجاري به مشتريان است و به کيفيت ارزشي که مشتريان به نام تجاري شرکت مي دهند مرتبط مي باشد.
13-4-2- مدل مديريت سرمايه فکري
زماني که از سنجش و اندازه گيري صحبت مي کنيم، ابتدا ضروري است تا منابع غيرملموس و حياتي شرکت که نيازمند نظارت مديريت هستند را به منظور نيل به اهداف استراتژيک يا براي ارتقاي مزيت اصلي آنها شناسايي نموده و سپس بايد اشخاص ثابتي که داراي اطلاعات معتبري درباره ارزش واقعي شرکت هستند را شناسايي کرد. فرآيند مديريت سرمايه فکري داراي سه مرحله اساسي شناسايي، اندازه گيري و مديريت اين منابع مي باشد.
14-4-2- کيوتوبين63
روش کيوتوبين ، توسط جيمز توبين برنده نوبل اقتصاد توسعه داده شد. اين نسبت ارتباط بين ارزش بازار يک شرکت و ارزش جايگزيني آن شرکت هزينه جايگزيني دارايي هاي آن شرکت را اندازه گيري مي کند. به صورت تئوري در بلندمدت اين نسبت به سمت واحد ميل مي کند. اما شواهد تجربي نشان مي دهد که در همين زمان اين نسبت مي تواند به طور معناداري با عدد يک متفاوت باشد. نسبت کيوي توبين در اصل بسيار شبيه به نسبت بازار به دفتر مي باشد.
با اين تفاوت که توبين در هنگام محاسبه هزينه جايگزيني دارايي هاي فيزيکي را به جاي ارزش دفتري دارايي هاي فيزيکي به کار مي گيرد. نسبت حاصله به اين شکل به کار مي رود که چنانچه نسبت کيوي توبين يک شرکت بزرگتر از مقدار واحد و نيز بزرگتر از مقدار کيوي رقابتي باشد، شرکت مزبور توانايي کسب سود بيشتر از شرکت هاي مشابه را داراست.
15-4-2- هوش سرمايه انساني
فيتز- انز64روش هوش سرمايه انساني را بدين نحوه توسعه داد که مجموعه هايي از شاخص هاي سرمايه انساني جمع آوري شده را از طريق يک پايگاه داده ، الگوبرداري نمود. بنا به عقيده فيتز- انز در زماني که هزينه نيروي انساني بالغ بر 40 درصد از هزينه سازمان ها را شامل مي شود. فيتز انز مدعي است که وظايف بخش منابع انساني در يک سازمان مي بايد فراتر از مواردي نظير جذب، آموزش و جبران خدمات باشد. هم چنين در زماني که دانش به يک عنصر جدي در موفقيت اقتصادي تبديل شده است، اندازه گيري و مديريت دارايي هاي فکري يک وظيفه بحراني کسب و کار مي باشد.
16-4-2- مدل کارگزار فناوري
اين مدل توسط بروکينگ توسعه داده شده است و دانش سازماني را به چهار طبقه : دارايي هاي انسان- محور، دارايي هاي زيرساختي ، دارايي هاي فکري و دارايي هاي بازار تقسيم مي کند و ارزش سرمايه فکري سازمان را طي يک فرآيند ارزيابي مشخص مي کند. و هر يک از مدل بوسيله پرسشنامه هاي مميزي مخصوص درباره متغيرهاي مرتبط با طبقه دارايي ها بررسي مي شود.
17-4-2- روش ارزشگذاري جامع
اين روش توسط مکفرسون65 توسعه يافت، ارتباط مابين اندازه گيري ارزش شرکت سرمايه فکري و مقادير پولي را به منظور ارزش گذاري جامع کسب و کار مورد استفاده قرار مي دهند. اين روش سه دسته ارزش زير را مورد استفاده قرار مي دهد.
ارزش اصلي که نشان دهنده اثربخشي داخلي شرکت است.
ارزش فرعي که توسط اثربخشي توزيع شرکت اندازه گيري مي شود.
ارزش ابزاري که نشان دهنده فشارها در محيط رقابتي مي باشد.
5-2- ارزيابي تحليلي – تطبيقي و مدل هاي سنجش سرمايه فکري
جدول 2-2نتايج تحليلي – تطبيقي روش هاي مختلف سنجش و اندازه گيري سرمايه فکري ارائه مي نمايد. هر يک از اين روش ها برحسب کمي يا کيفي بودن، مبتني بر عملکرد گذشته ويا آينده بودن و قابل الگوبرداري بودن يا نبودن مورد مقايسه قرار مي گرفته اند.
جدول 2-2 : مقايسه ارزش گذاري سرمايه هاي فکري(رودو وليرت)66
روش
کمي يا کيفي
عملکرد تاريخي يا آينده
قابليت استفاده در الگوگيري
ترازنامه نامرئي
سرمايه ساختاري
سرمايه فردي
تا حد کمي
مبتني بر هزينه هاي تاريخي
خير
کنترل دارايي هاي ناملموس
ديد بيروني
ديد دروني
شايستگي افراد
دارايي هاي ناملموس
کيفي
هر دو
خير
کارت نمره متوازن
ديد مالي
ديد مشتري
ديد فرآيند
ديد نوآوري و يادگيري
کيفي
هر دو
خير
ارزش افزوده اقتصادي
طرح ريزي مالي
بودجه بندي
هدف گذاري ، جبران
کمي
مبتني بر هزينه هاي تاريخي
فقط دروني
شاخص سرمايه فکري
استراتژي و معيارهاي مالي و غيرمالي
تک معياره
مبتني بر عوامل بالقوه ايجاد ارزش کننده
محدود
کارگذار تکنولوژي
دارايي هاي بازار
دارايي هاي انساني
مالکيت معنوي دارايي هاي زيربنايي
از نظر کيفي به کمي شدن
هر دو نگرش
محدود
نرخ بازده دارايي ها
عملکرد کلي دارايي ها
تک معياره
مبتني بر هزينه هاي تاريخي
بلي
سرمايه فکري مستقيم
بازار
مالکيت معنوي
تکنولوژي
دارايي هاي انساني
کمي
مبتني بر اجزاي دارايي هاي بازار
بلي
6-2- طبقه بندي شيوه اندازه گيري سرمايه فکري از ديد کلينت و دارن67
شيوه هاي اندازه گيري براي دارايي هاي نامشهود در درون چهار مقوله اصلي از شيوه هاي اندازه گيري جا داده شده است اين طبقه بندي ها با توسعه طبقه بندي هاي لوثي و ويليامز68، 2000 توسط بارن و همکاران69 ،1998 پيشنهاد شده است.
1-6-2- روش هاي محاسبه مستقيم سرمايه فکري70
برآورد ارزش دلاري دارايي هاي نامشهود بوسيله شناختن اجزاء مختلف آن مي باشد. يکبار اين اجزا مشخص مي شود، آنهايي که مي توان به طور مستقيم عرضه کرد، به طور جداگانه و يا به صورت يک ضرب جمع شونده ، ارزيابي مي شود.
2-6-2- روش هاي برآورد ارزش بازاري سرمايه 71
تفاوت برآورد شده بين ارزش بازاري سرمايه يک شرکت و حقوق صاحبان سهام بعنوان ارزش سرمايه فکري و يا دارايي هاي نامشهود مي باشد.
3-6-2- روش هاي برگشت دارايي ها 72
ميانگين عايدات بعد از ماليات يک شرکت براي يک دور? زماني، تقسيم بر ميانگين دارايي هاي مشهود شرکت شود نتيجه ROA شرکت است که پس از آن با ميانگين صنعت مقايسه مي شود. تفاوت ايجاد شده با ميانگين دارايي هاي مشهود شرکت در برآورد يک ميانگين درآمد سالانه از دارايي هاي نامشهود است، با تقسيم کردن ميانگين درآمدها مذکور بر ميانگين هزينه هاي سرمايه شرکت يا يک نرخ بهره، مي توان برآوردي از ارزش دارايي هاي نامشهود يا سرمايه فکري استنتاج کرد.
4-6-2- روش هاي کارت امتياز73
اجزاي مختلف دارايي هاي نامشهود يا سرمايه فکري شناخته شده اند و مقياس ها و شاخص هاي ساخته شده در برگه هاي امتيازي گزارش شده اند ويا به صورت نمودار نشان داده شده اند . روش هاي SC شبيه روش هاي DIC هستند که هيچ برآورد دلاري از دارايي هاي نامشهود ندارند.
7-2- نحوه محاسبه سرمايه فکري ( با استفاده از مدل پاليک ) شاخص هاي عملکرد مالي شرکت ها
1-7-2- محاسبه سرمايه فکري با استفاده از مدل پاليک
روش هاي گوناگوني براي محاسبه و سنجش سرمايه فکري وجود دارد که مزايا و معايب هر يک بيان گرديد . در اين کار تحقيقاتي براي محاسبه و سنجش سرمايه فکري از مدل پاليک استفاده شده که از دلايل استفاده از اين روش راحتي آن در محاسبه سرمايه فکري است که از طريق صورت هاي مالي و يادداشت هاي همراه آن جهت اين کار استفاده مي شود و همانطور که مي دانيم صورت هاي مالي آنچه را که در واقعيت وجود دارد نشان مي دهد و ساخته پرداخته ذهن و تخيل نيست و به آنچه در شرکت وجود دارد از ديدگاه مالي (ريالي) نگاه مي کند.
پاليک در سال 1998 و 2000 ارزش افزوده کارايي عقلايي74 را جهت اندازه گيري سرمايه فکري شرکت ها ارائه کرد. در روش (ارزش افزوده کارايي عقلايي) پاليک، براي بدست آوردن اطلاعات درباره ارزش کارايي ايجاد شده از دارايي هاي عيني و غيرعيني درون يک شرکت تهيه شده است. اين مدل با توانايي شرکت نسبت به ايجاد ارزش افزوده شده75 شروع مي شود. ارزش افزوده تفاوت بين out و IN است. منظور از out کل درآمد حاصل از فروش توليدات خدمات و سرويس هاي ارائه شده به بازار مي باشد و منظور از IN تمام هزينه هايي است که جهت توليد کالاها و خدمات وسرويس ها هزينه شده است.
بايد به اين نکته مهم توجه داشت که در مدل پاليک هزينه کار (کل هزينه

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید