كپي رايت، علائم تجاري، سرمايه هاي زيرساختي شامل فلسفه مديريت، فرهنگ شركت، سيستم هاي اطلاعاتي و سيستم هاي شبكه سازي و روابط مالي
سرمايه ارتباطي: ساختار بيروني
ماركهاي تجاري، مشتريان، وفاداري مشتريان، همكاري هاي تجاري، توافقات و امتيازها.
سرمايه انساني: شايستگي كاركنان
دانش فني، تحصيلات، دانش مرتبط با كار، روحيه كارآفريني، توانايي هاي مربوط به نوآوري و اثرگذار بودن قابليت تغيير يا انعطاف پذيري، شايستگي حرفه اي
– سويبي در سال 1997، طبقه بندي خود را به صورت ساختار داخلي، ساختار خارجي و شايستگي كاركنان ارائه نمود كه به نام طبقه بندي ناظر دارايي نامشهود معروف است. منظور از شايستگي كاركنان همان سرمايه انساني مطرح شده است. ساختار داخلي، سرمايه ساختاري يا سازماني و ساختار خارجي، سرمايه مشتري يا ارتباطي را مدنظر دارد. سويبي چهار حوزه كليدي را در سه جزء خود قرار داده كه عبارتند از رشد، كارايي، بازسازي و پايداري. او براساس اين چهارچوب، شاخص ها را استخراج كرده است.
– چن و همكاران، در سال 2004، معتقد بودند كه سرمايه فكري از چهار فكري از طبقه و عنصر زير تشكيل شده است:
1. سرمايه انساني؛ 2. سرمايه مشتري؛ 3. سرمايه نوآوري؛ 4. سرمايه ساختاري.
چن و همكاران معتقد بودند كه اين چهار سرمايه با هم و در تعامل با يكديگر معني واقعي مي يابند. در حقيقت اغلب دانشمندان بر سرمايه هاي انساني، ساختاري و رابطه اي تاكيد مبرم دارند. سرمايه هاي نوآوري (يا تحقيق و توسعه) نيز در ساليان اخير مورد توجه ويژه اي قرار گرفته است. جدول (2-5)، مشتمل بر طبقه بندي هاي مشهور و مطرح در زمينه شناسايي مولفه هاي اصلي سرمايه هاي فكري مي باشد كه دهه 90 ميلادي و سالهاي اخير را پوشش مي دهد.
جدول (2-5): گونه هاي طبقه بندي براي شناسايي مولفه هاي سرمايه فكري؛ منبع: (شفيعا و همكاران، 1389)
نام ارائه كننده
سال
كشور/ چهارچوب
طبقه بندي
زير گروه هاي ارائه شده
تعريف
نورتون و كاپلان
1992
كارت امتيازي متوازن
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري
سرمايه مشتري
سرمايه مالي
رشد و يادگيري
فرايندهاي داخلي
ديدگاه مشتري
ديدگاه مالي
اين چهارچوب به علت كاربرد در برنامه ريزي راهبردي و اندازه گيري عملكرد از مقبوليت بسياري برخوردار شد.
استورات بونتيس
1997
ايالات متحده امريكا
كانادا
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري
سرمايه مشتري
كاركنان سازمان
دانش سازمان، حق امتيازها، ماركهاي تجاري
اطلاعات بازار براي جذب حفظ مشتري
اين طبقه بندي تا حدودي به طبقه بندي اوليه بونتيس شباهت دارد
روس و همكاران
1997
امريكا
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري
سرمايه ارتباطي
شايستگي، طرز فكر، زيركي فكري
ساختار، فرايندها، مالكيت معنوي، دارايي هاي فرهنگي
روابط با ذي نفعان داخلي و خارجي
در ادامه، جزء ديگري از سرمايه را به نام بازسازي و توسعه به طبقه بندي خود افزوند.
سويبي
1997
ناظر دارايي هاي نامشهود
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري
سرمايه مشتري
مشخصه ها و شايستگي ها؛
ساختار داخلي؛
ساختار خارجي
سويبي چهار حوزه كليدي را در سه جزء قرار داده رشد، كارايي، بازسازي، پايداري
ادوينسون و مالونه
1997
شماي ارزش اسكانديا (سوئد)
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري
كاركنان
سرمايه سازماني، سرمايه مشتري
سرمايه سازماني نيز به دو سرمايه فرايندي و نوآوري تقسيم شده
OECD
1999
اتحاديه اروپا
سرمايه انساني
سرمايه ساختاري

طبقه بندي ارائه شده توسط سازمان همكاري و توسعه اقتصادي مي باشد.
پتي و همكاران
2000
اصلاحيه ناظر بر دارايي هاي نامشهود
سرمايه ساختاري
سرمايه اتباطي
سرمايه انساني
مالكيت معنوي شامل حق امتياز، كپي رايت، علائم تجاري
ماركهاي تجاري، مشتريان، وفاداري مشتريان، همكاري هاي تجاري، توافقات مربوط به گواهي نامه و اجازه نامه ها؛
دانش فني، تحصيلات، دانش مرتبط با كار، شايستگي مرتبط با كار.
اين دانشمندان شاخص هاي مناسبي را به چهارچوب سويبي اضافه كردند.
2-19) سنجش سرمايه هاي فكري
سنجش، غالبا به ارزيابي يك رابطه و تطابق بين يك پديده و رويداد حقيقي آن اشاره دارد. بنابراين سنجش و ارزيابي، ارزش ابعاد دروني يك پديده را آشكار مي كند. ارزيابي كمك مي كند تا رابطه اي بين يك پديده و نحوه درك آن به وجود آيد. با توجه به اين ديدگاه و براي سنجش سرمايه هاي فكري مي توان بيان داشت كه براي نمونه، حسابداري به عنوان يكي از روش هاي سنجش ياري مي رساند تا ديد و توصيفي بي طرف از وضعيت سازمان حاصل شود، هر چند كه اين ديدگاه در زمينه سنجش سرمايه هاي فكري داراي كاربرد معتدل تري است و روش هاي بسياري براي سنجش عملي سرمايه هاي فكري ارائه شده اند. ارزيابي سرمايه فكري از اين جهت جذاب است كه پاياني بر تلاش نيست بلكه يك ورودي براي آغاز كار و بهبود مستمر مي باشد. در حقيقت كاستي هاي سنجش در حسابداري سنتي باعث وجود شكاف بين ارزش بازاري و ارزش دفتري سازمان ها شده است؛ چرا كه سرمايه هاي فكري سازمان ارزيابي و مستندسازي نشده اند. (كوجانسيو و لونكويس76، 2007)
ارزيابي سرمايه هاي فكري در تاييد توانمندي سازمان براي دستيابي به اهداف راهبردي، پايه ريزي تحقيق و توسعه، تامين اطلاعات پيش زمينه جهت هم راستاسازي پروژه و تاكيد بر برنامه هاي آموزش ضمن خدمت مفيد خواهد بود. طبق نظر چن و همكاران، ارزيابي مولفه هاي سرمايه فكري جهت مديريت آن داراي اهميت بسيار بالايي است به نحوي كه مديريت موثر اين مولفه ها به ارزيابي موثر آن بستگي دارد. در زمينه ارزيابي سرمايه هاي فكري سازمان، مطلوب خواهد بود كه مديران اين مورد را در نظر بگيرند كه ارزش ايجاد شده، خروجي ارزيابي و فرايند ارزيابي، خود يك ورودي جهت ايجاد ارزش خواهد بود. (ليم و داليمور77، 2004)
2-20) تعار?ف ارائه شده از سرما?ه فکري???????
مفهوم سرما?ه فکري هم?شه مبهم بوده و تعار?ف مختلف? براي تفس?ر اين مفهوم مورد استفاده قـرار گرفتـه اسـت.??????? بس?اري تما?ل دارند از اصط?حات? مانند دارا??ها، منابع ?ا محرك هاي عملکرد به جاي کلمه سـرما?ه اسـتفاده??????? کنند و آنها واژه فکري را با کلمات? مانند نامشهود، بر مبناي دانش ?ا غ?ر مال? جـا?گز?ن مـ? کننـد. بعضـ? از??????? حرفه ها حسابداري مال? و حرفه هاي قانون? ن?ز تعار?ف کام? متفاوت? ماننـد دارا??هـاي ثابـت غ?ـر مـال???????? که موجود?ت ع?ن? و ف?زک? ندارند، ارائه کرده اند. با توجـه بـه آنچـه گفتـه شـد، تعـار?ف مختلفـ? در مـورد??????? سرما?ه فکري گفته شده است که در ادامه به تعدادي از آنها اشاره م? کن?م:??????? (چوپاني، 1391)
* سرما?ه فکري از د?دگاه استوارت???????
استوارت اعتقاد دارد، سرما?ه فکري مجموعـه اي از دانـش، اط?عـات، دارا??هـاي فکـري، تجربـه، رقابـت و??????? ?ادگ?ري سازمان? است که م? توانـد بـراي ا?جـاد ثـروت بکـار گرفتـه شـود. در واقـع سـرما?ه فکـري تمـام???????? کارکنان، دانش سازمان? و توانا??هاي آن را براي ا?جاد ارزش افـزوده دربـر مـ? گ?ـرد و باعـث منـافع رقـابت???????? مستمر م? شود. (پهلوانيان، 1391)
* سرما?ه فکري از د?دگاه بنت?س???????
بنت?س سرما?ه فکري را به عنوان مجموعه اي از دارا??هاي نامشهود منابع، توانـا?? هـا، رقابـت تعر?ـف مـ????????کند که از عملکرد سازمان? و ا?جاد ارزش بدست م? آ?ند. (پهلوانيان، 1391)
* سرما?ه فکري از د?دگاه ادو?نسون و مالون???????
ادو?نسون و مالون، سرما?ه فکري را اط?عات و دانش بکار برده شده براي کار کردن، جهت ا?جـاد ارزش تعر?ف م? کنند. (پهلوانيان، 1391)
* سرما?ه فکري از د?دگاه بنت?س و هالند???????
بنت?س و هالند، در مقاله خود در سال 2002، سرما?ه فکـري را ا?ـن طـور تعر?ـف مـ? کننـد: سـرما?ه فکـري??????? ذخ?ره اي از دانش را که در نقطه خاص از زمان در ?ک سازمان وجود دارد، نشـان مـ? دهـد. در ا?ـن تعر?ـف??????? ارتباط ب?ن سرما?ه فکري و ?ادگ?ري سازمان? مورد توجه قـرار گرفتـه اسـت. (پهلوانيان، 1391)
* سرما?ه فکري از د?دگاه روس و همکاران???????
سرما?ه فکري دارا?? است که توانا?? سازمان را براي ا?جاد ثروت اندازه گ?ري م? کند. ا?ـن دارا?ـ? مـاه?ت???????ع?ن? و ف?ز?ک? ندارد و ?ک دارا?? نامشهود است که از طر?ق به کارگ?ري دارا??هاي مرتبط بـا منـابع انسـان?،??????? عملکرد سازمان? و روابط خارج از سازمان به دست آمده است. همـه ا?ـن و?ژگـ? هـا باعـث ا?جـاد ارزش در?????? درون سازمان م? شود و ا?ن ارزش به دست آمده به دل?ل ا?نکه ?ک پد?ده کام? داخل? است، قابل?ـت خر?ـد??????? و فروش ندارد. (پهلوانيان، 1391) همان طور که گفته شد از سرما?ه فکري تعار?ف فراوان? شده است که چند نمونه از آن ارائه شـد. دارا?? هاي نامشهود مانند دارا?? هاي مبتن? بر اط?عـات کـه شـامل فنـاوري، اعتمـاد مشـتري،? تصو?ر سازمان? حاصل از ع?ئم تجاري، فرهنگ سازمان? و مهارت هاي مد?ر?ت? م? باشند.??????? فناوري سازمان، روابط با مشتر?ان و مهارت هـاي حرفـه اي اسـت کـه بـا ا?جـاد مز?ـت رقـابت???????? موجبات ح?ات سازمان در بازار را فراهم م? سازد.??????? به فرد سازمان و ?ا توسط منابع انسان? ا?جاد م? شوند.??????? مجموعه اي از دارا?? هاي دانش? که با ا?جاد ارزش افزوده براي ذ?نفعان کل?دي ا?ن امکـان را? براي سازمان بوجود م? آورد تا جا?گاه جا?گاه رقابت? خود را ارتقا دهد. ا?ن دارا?? ها شـامل??????? دارا?? انسان?، دارا?? رابطه اي، دارا?? فرهنگـ? و فعال?ـت هـا و امـور روزمـره، دارا?ـ? هـاي??????? فکري و دارا?? هاي ف?ز?ک? م? باشند.??????? دارا?ـ? هـاي نامحسـوس شـامل سـرما?ه انسـان? ماننـد مهـارت هـا، اسـتعداد و دانـش، سـرما?ه??????? اط?عات? مانند پا?گاه هـاي داده، س?سـتم هـاي اط?عـات? و ز?رسـاخت هـاي فنـاوري، سـرما?ه??????? آي. اي. اس. ب?.?????? دارا?? هاي نامحسوس دارا?? هاي ثابت غ?رمال? هستند که از جنس ماده ن?ستند اما ماه?ـت آن???????ها توسط حقوق قانون? و حفاظت? شناسا?? و کنترل م? شود.??????? (بيك زاده و پورمحمدي، 1389)
2-21) معرف? مدلهاي مختلف سرما?ه فکري???????
در انتهــاي ســال 1990، نو?ســندگان متعــددي شروع به ارائه چهارچوب ها?? کردند کـه بـه مـا در درك سـرما?ه هـاي??????? فکري و به همان اندازه در اجراي آسانتر مباحث مربوط به IC? مانند انـدازه گ?ـري، افشـاء و گـزارش دهـ?????????????? کمک م? کرد. با آنکه اخت?ف کوچک? در م?ان چهارچوبها مشاهده م? شود، اما هم?ن نوسان باعـث ا?جـاد??????? انحرافهاي ز?ادي در زم?نه مباحث سرما?ه هاي فکري گرد?ده است. هم?ن مطالعات صورت گرفتـه در رابطـه بـا??????? در سطوح مختلف? قرار م? گ?رد (فردي، دورن سازمان? و برون سـازمان?). در نت?جـه IC? تنهـا محـدود بـه??????????????????? دانـش در دسـترس افـراد نمـ? شـود، بلکـه شـامل دانـش ذخ?ـره شـده در درون پا?گـاه داده هـاي سـازمان?،??????? فرا?ندهاي کسب و کار و ارتباطات ن?ز م? گردد. (مشبكي و قليچ لي، 1385)
* مدل ادو?نسون و مالون???????
“ل?ف ادو?نسون” ?ک? از شناخته شده تر?ن پژوهشگر?ن دن?ا در زم?نه سرما?ه هاي فکـري اسـت. او بـه عنـوان??????? اول?ن مد?ر سرما?ه هاي فکري در شرکت اسکاندا?ا – ?ک شرکت ب?ن الملل? ب?مـه در کشـور سـوئد- فعال?ـت??????? داشته است. شرکت اسکاند?ا ?ا موفق شده که ?ک نوع طبقه بندي بوم? شده از سرما?ه فکري را ارائـه نما?ـد.??????? ادو?نسون اساساً سرما?ه هاي فکري را بعنوان ارزش هاي نامشهودي تلق? م? کند که م? توان منشأ شـکاف و??????? اخت?ف م?ان ارزش و بازاي و ارزش دفتري شرکت ها و سازمان ها باشد. بر هم?ن اساس معادلـه ز?ـر را بـراي??????? تع??ن ارزش

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید