عوامل استرس­زاي فردي[1]

حالات خاص از نقش­هاي فرد مي­تواند فشارزا و استرس آفرين باشد که پنج نوع از مهمترين آنها عبارتند از: شرايط فيزيکي، طرح شغل، حجم زياد کار، فشار کار زياد يا خيلي کم، پيچيدگي نقش، تعارض و ابهام در نقش.

2-2-7-4-1- شرايط فيزيکي[2]

فشار عصبي ناشي از شرايط فيزيکي کار شامل: کارهاي اداري خطرناك، شلوغي و سرو صداي بيش از اندازه، تهويه نامناسب، وجود مواد شيميايي­ و تشعشعات خطرناک، نور و گرما، عدم تناسب فضا و تراکم، نداشتن فضاي شخصي کافي و …مي­باشد.

2-2-7-4-2- طرح شغل[3]

استقرار طرح شغل بر اساس کارهاي تکراري، ماشيني، خودکار و امثالهم مي­تواند موجب بروز فشار عصبي بشود، در حاليکه شغلي که به فرد ميزان معيني از خود مختاري بدهد، آرامش و راحتي در انجام کار را براي کارمند فراهم مي­سازد. همچنين ساعات طولاني کار بدون داشتن مکان استراحت استرس­زا بوده و مديريت بايد با در نظر گرفتن خصوصيات جسمي و رواني کارکنان از طرح مشاغلي که انجام کار طولاني را بر کارمند تحميل مي­کند جداً دوري کنند (شلنبرگر[4]، 2002، 81).

2-2-7-4-3- حجم زياد کار

فشار کار يكي ديگر از عوامل استرس­زا مي­باشد که با نوع کار و خصوصيات فرد بستگي دارد. اگر چه کارهاي متفاوت داري حجم کاري متفاوت هستند ولي به هرحال يکي از عامل استرس‌زا است.

2-2-7-4-4- فشار کاري بيش از حد زياد يا بيش از حد کم[5]

همانگونه که حجم زياد کار بر فرد فشار مي­آورد داشتن کار کم مشغله هم مي­تواند نوعي حالت بي­اهميتي و مفيد نبودن در فرد ايجاد کند که اين امر نيز باعث فشار بر کارمند مي­شود.

2-2-7-4-5- پيچيدگي نقش[6]

مفهوم پيچيدگي نقش اين است که دو يا چند نقش مختلف که بوسيله يک فرد انجام مي­شود الزاماتي برانجام دهنده تحميل نمايد. حالت فوق همراه با مواردي به اين شرح مي­باشد: تنش مراوده­اي بيش از حد بين افراد، تقليل رضايت از کار، روابط مراوده­اي بسيار ضعيف، کم شدن اعتماد به سازمان بين افراد، کم شدن تعهد و وفاداري به سازمان (موهر[7] و دیگران، 2007، 26).

2-1-5-4-6 ابهام در نقش[8]

ابهام در نقش زماني به وجود مي­آيد که فرد دچار ابهام باشد مانند: چه کاري را بايد در شغل محول انجام دهد، توقعات ديگران از شغل چيست، در جهت برآوردن توقعات ديگران از شغل چه بايد بکند (فایربرادر و دیگران، 2002، 9).

[1] – Individual stressor

[2] – physical condition

[3] – job desing

[4] – Shellenbarger

[5] – overlod or underlod pressure

[6]–  role complexity

[7] – Mohr

[8] – role ambiguity