ن تصميم موجب تعطيل شدن کليه نمايندگي هاي شرکت هاي خارجي به استثناء دو شرکت بيمه ” يور کشاير “27 و ” إينکستراخ “28 گرديد و عملا بازار بيمه براي فعاليت شرکت هاي ايراني آماده شد .
‏در سال 1329 ‏اولين شرکت بيمه خصوصي بنام ” بيمه شرق ” تأسيس شد و تا سال 1343 ‏هفت شرکت ديگر نيز تأسيس شده و به بيمه گري پرداختند.
‏تا سال 1350 و تصويب قانون تأسيس بيمه مرکزي ايران و بيمه گري وظيفه کنترل و نظارت بازار بيمه در اختيار شرکت سهامي بيمه ايران بود که در پي تأسيس شرکت بيمه مرکزي ايران ، اين وظيفه به اين نهاد دولتي واگذار شد .
‏در پي پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1358 ‏بنا به تصميم شوراي انقلاب کليه شرکتهاي بيمه خصوصي ايران ملي شد و تصدي آن به دولت واگذار شد و پروانه فعاليت دو شرکت خارجي لغو گرديد و ده شرکت بيمه سابق با هم ادغام شده و شرکت بيمه دانا را به وجود آوردند و در بازار بيمه ايران عملا چهار شرکت دولتي بيمه ايران، دانا، آسيا و البرز به فعاليت پرداختند.
‏در سال1380 با تصويب قانون تأسيس مؤسسات بيمه غير دولتي، شرکتهاي بيمه خصوصي نيز امکان تشکيل و فعاليت را بدست آوردند. 29
مبحث سوم : شناخت قرارداد بيمه اي
گفتار اول : ماهيت حقوقي قرارداد بيمه اي
در هر قرارداد بيمه معمولاً يک شرکت بيمه تعهد مي کند که اگر بر اثر وقوع حادثه اي مشخص (خطر) به طرف ديگر (بيمه گذار) در عوض پرداخت مبلغ معيني پول (حق بيمه) به وي غرامت پردازد.
از آنجا که قراردادهاي صادراتي همواره مستلزم جابجايي و حمل و نقل کالا هستند خطرهاي معيني به وجود مي آيد که طرفين قرارداد معمولاً مي خواهند آن را بيمه کنند. تعيين اينکه کدام يک از طرفين بايد کالاي مورد معامله را در کدام بخش از سفر (مسير کالا) بيمه نمايد و چه نوع بيمه اي بايد فراهم شود و چه کسي بايد هزينه بيمه را بپردازد قسمت بسيار مهم يک قرارداد صادراتي است.
مقررات بيمه حمل و نقل دريايي به صورت گسترده استاندارد شده است اگر چه اين امر در مورد حمل زميني يا هوايي صورت نگرفته اما قراردادهاي بيمه حمل و نقل زميني و هوايي حتي الامکان بر اساس رويه بيمه دريايي منعقد مي شوند.
اصل اساسي در قرارداد بيمه اين است که بيمه گذار (طرف بيمه شده) بايد نفعي قابل بيمه داشته باشد. خريدار ممکن است بيمه نامه اي براي کالاهاي خريداري شده تهيه کند اما چنانچه مسئوليت خطرهاي متوجه در زمان وقوع حادثه هنوز به او منتقل نشده باشد نمي تواند هيچ گونه ادعايي در مورد از بين رفتن يا آسيب ديدن کالاها بنمايد. به همين ترتيب در صورتي که به هنگام از ميان رفتن يا آسيب ديدن کالا مسئوليت خطرهاي متوجه آن قبلاً به خريدار منتقل شده باشد فروشنده نمي تواند ادعاي خسارتي به استناد بيمه نامه نمايد.
بايد متذکر شد که حقوق بيمه گذار طبق بيمه نامه دريايي ، قابل انتقال به گيرنده کالا (خريدار) است. اين انتقال از طريق ظهرنويسي بيمه نامه و تحويل آن به خريدار صورت مي گيرد. مسايل بيمه بسيار پيچيده اند و صادرکننده اي که قصد بيمه کالاي صادراتي خود را دارد در صورت عدم آشنايي با موضوع بايد به دلايل بيمه در اين خصوص مشورت نمايد.
اصطلاحات بازرگاني بين المللي خصوصاً اينکوترمز30 که طرفين قرارداد در قراردادهاي صادراتي به کار مي برند معمولاً مشخص مي سازد که کدام يک از طرفين بايد هزينه بيمه را تقبل نمايد.
هر گاه خريدار بخواهد تعهداتي بيش از اين حداقل را در قرارداد بگنجاند بايد تصريح نمايد که مبناي قرارداد اينکوترمز به انضمام هر گونه ترتيبات اضافي مورد نظر اوست. بر اساس شرايط ” سي آي پي “31 خريدار مسئوليت کليه خطرهاي احتمالي متوجه کالا را از زماني که در اختيار اولين حمل کننده گذاشته مي شود به عهده مي گيرد.
در مواردي که خريدار موظف به پرداخت هزينه بيمه به طور جداگانه مي باشد ممکن است از فروشنده تقاضا کند که ترتيب بيمه کالا را به هزينه خريدار و بر طبق دستورات او بدهد. البته وقتي که فروشنده اين کار را انجام مي دهد او به نمايندگي و به حساب خريدار اقدام مي نمايد و نه به حساب خودش ، درست همانند موردي که قرارداد مقرر مي دارد فروشنده کالا را به هزينه خود بيمه کند (يعني در حقيقت هزينه بيمه جزء قيمت کالا منظور مي گردد).
طرفي که قرارداد بيمه را منعقد مي کند ممکن است مستقيماً با شرکت بيمه تماس بگيرد و يا از طريق يک دلال بيمه عمل نمايد. در حالت اخير وي درباره نوع بيمه مورد نياز کالا و خطرهايي که تحت پوشش بيمه قرار مي گيرند ، به دلال دستور مي دهد و دلايل نيز بر همين اساس ترتيب انعقاد قرارداد بيمه با شرکت بيمه يا نمايندگانش را فراهم مي آورد. به محض توافق در مورد قرارداد دلال ممکن است بيمه نامه موقت يا يادداشتي را به منظور توضيح قرارداد منعقده جهت بيمه گذار ارسال دارد.
البته طبق عرف و رويه متحدالشکل اعتبارات اسنادي بيمه نامه هاي موقت که توسط دلالان بيمه صادر شده مورد قبول نخواهد بود مگر اينکه اعتبار صراحتاً قبول آن را اجازه دهد. به هر حال طرفين قرارداد بايد بدانند که چنين اسنادي را شرکت بيمه و يا نمايندگي هاي آن صادر نمي کنند و بنابراين هيچ گونه تعهدي را براي آن ايجاد نمي نمايد.
بعضي از کشورها لازم مي دانند که کليه کالاهايي که وارد کشورشان مي شوند، توسط شرکتهاي بيمه ملي ،بيمه گردند. صادرکنندگان و واردکنندگان کالا بايد قبل از توافق در مورد موافقت نامه هاي بيمه ابتدا بررسي کنند که آيا چنين قواعدي در کشورشان وجود دارد يا نه.
امروز با اجراي جديد و متنوع طرحهاي عمراني ، ارزش حقيقي و تجاري آن افزوني مي يابد که افزايش بي شمار ريسک را در پي خواهد داشت. غفلتي ناچيز ممکن است عواقب بسيار بزرگي به شکل خسارت يا زيان داشته باشد. قيمت پيشنهادي پيمانکاران در مناقصه اغلب فاقد حاشيه براي مقابله با ضررهاي اضافي است به همين دليل آنان براي جلوگيري از اتفاقات حوادث و خسارتهاي غيرقابل پيش بيني نياز به حمايت دارند همين نياز است که آنان را به سوي به کارگيري بيمه هدايت مي کند. برخي بيمه هاي مهندسي در طول اجراي پروژه هاي عمراني از اين قرار است.
بيمه تمام خطر پيمانکاران 32
بيمه تمام خطر نصب33
بيمه عدم نفع مقدم کارفرما34
بيمه جامع پروژه35
گفتار دوم : بيمه نامه و محتواي آن
بند اول : بيمه نامه
بيمه نامه سندي است که ترتيبات بيمه را توضيح مي دهد و حقوق طرفين قرارداد را تعيين مي کند. اين سند را شرکت بيمه و يا نمايندگان آن صادر مي کنند و نوعاً شامل جزئيات زير است :
– نام و امضاي بيمه گر
– نام بيمه گذار
– مشخصات خطرهاي تحت پوشش
– مشخصات محموله
– محلي که در آنجا مطالبات قابل پرداخت به انضمام مشخصات نماينده اي که از او بايد مطالبه خسارت کرد.
– امضاي بيمه گذار ، اما اگر حق مطالبه خسارت را بتوان به طرف ديگري معمولاً خريدار منتقل کرد که در اين صورت ظهرنويسي سند توسط او نيز مورد نياز مي باشد.
– تاريخ صدور. 36
بند دوم : محتواي بيمه نامه ها
در بيمه نامه ها جز در مورد کارکنان و ماشين آلات ساختماني و تاسيسات متعلق به پيمانکار بايد نام کارفرما به عنوان ذي نفع درج گردد و قبل از شروع هر کار به کارفرما تسليم گردد. هر نوع تغييري در محتوي يا زمان پايان اعتبار بيمه نامه ها بايد با اطلاع قبلي کارفرما باشد. در تمام بيمه نامه ها بيمه گذار موضوع بيمه و طرف ذي نفع از آن بايد به وضوح بيان شده باشد. 37
گفتار سوم : انواع بيمه نامه
رايج ترين انواع بيمه ها عبارتند از :
بيمه نامه حاوي ارزش موضوع بيمه يا فاقد ارزش موضوع بيمه ، بيمه نامه با پوشش باز يا شناور و بيمه نامه زماني.
بند اول : بيمه نامه حاوي اززش موضوع بيمه يا فاقد ارزش موضوع بيمه
در بيمه نامه حاوي ارزش موضوع بيمه، ارزش کالاهاي بيمه شده تعيين مي گردد؛ بگونه اي که درصورت بروز خطر اين مبلغ به بيمه گذار پرداخت خواهد شد. اگر بيمه نامه فاقد ارزش موضوع بيمه باشد و خطر به وقوع بپيوندد ضروري خواهد بود که ارزش موضوع بيمه قبل از پرداخت بيمه تعيين گردد. البته موضوع بيمه نه تنها ممکن است کالا را شامل شود بلکه همچنين به هزينه اي مانند حقوق و عوارض گمرکي کرايه حمله و غيره مربوط گردد.
بند دوم : بيمه نامه با پوشش باز يا شناور
صادرکنندگان بزرگي که مايل نيستند براي هر فقره فروش موافقت نامه بيمه جداگانه منعقد کنند معمولاً از اين نوع بيمه نامه استفاده مي کنند.
بيمه نامه شناور فقط شرايط کلي قرارداد بيمه را مشخص مي کند و هدف آن تأمين پوشش براي کالا و ديگر اقلام در برابر خطرهايي است که امکان دارد در سفرهاي آتي اتفاق بيفتد. در بيمه نامه شناور نه موضوع بيمه دقيقاً مشخص مي گردد و نه سفري که در خلال آن ممکن است خطرهاي مزبور به وقوع بپيوندد. بعداً و قبل از آغاز سفر واقعي بيمه گذار طي يادداشتي اين اطلاعات را به بيمه گر ارسال مي دارد.
بيمه نامه با پوشش باز از اين جهت به بيمه نامه شناور شباهت دارد که تنها حاوي عبارات و شرايط کلي بيمه است ولي در آن جزئيات موضوع بيمه يا سفرهايي که در خلال آنها خطرهاي تحت پوشش ممکن است واقع شوند ذکر نمي گردد. بر خلاف بيمه نامه شناور که در ان ارزش خطر بيمه شده در هر سفر از ارزش بيمه در هر قرارداد کلي کسر مي گردد تا به صفر برسد در بيمه نامه با پوشش باز سقف بيمه پس از هر سفر به طور خودکار مجددا به حداکثر مبلغ تعيين شده مي رسد. در بيمه نامه با پوشش باز موضوع بيمه و برنامه سفر معمولاً در گواهي بيمه مشخص مي گردد که بيمه گر طبق دستورات بيمه گذار صادر مي نمايد. در اين گواهي ها ممکن است خلاصه اي از شرايط بيمه نامه با پوشش باز قيد شده باشد.
بند سوم : بيمه نامه زماني
بيمه نامه زماني خطرهايي را که ممکن است در يک دوره زماني معين به وقوع بپيوندد بيمه مي کند در حالي که بيمه نامه سفري خطرهايي را که ممکن است طي سفري از يک محل معين به محل ديگر واقع شوند تحت پوشش قرار مي دهد. به هر حال ترکيبي از اين دو نوع بيمه متداول است يعني شرايط انبار به انبار که سفري معين به انضمام مدتي مشخص پس از خاتمه سفر را شامل مي شود. 38 مثلاً در بيمه نامه قيد مي شود از 5 / 11 / 2013 تا 8 / 11 2013 براي حمل در مسيرهاي ترانزيت .
در قرارداد بيمه مي توان شرط کرد که آغاز اعتبار و اثر قرارداد مشروط به پرداخت حق بيمه باشد . در صورت وجود چنين شرطي قرارداد معلق بوده و مادام که حق بيمه پرداخت نشده است ، پوشش بيمه اي ايجاد نمي شود . براي مشخص بودن زمان شروع اثر ، معمولاً آغاز پوشش بيمه از ساعت 24 روز پرداخت حق بيمه پيش بيني مي شود .
مبحث چهارم : اوصاف بيمه در تجارت بين الملل
در تجارت جهاني کليه خريداران ، فروشندگان و شرکتهاي حمل و نقل و حتي کليه اعتبار دهندگان سعي دارند که در فعاليت هاي خود خطر و ريسک را به حداقل برسانند ؛ چرا که خريدار کالا مي خواهد کالا را سالم و بدون خسارت احتمالي در بندر مقصد تحويل بگيرد و فروشندگان مي خواهند که کالاي خود را بدون هيچگونه آسيبي به سلامت تحويل خريدار دهند . شرکت هاي حمل و نقل مي خواهند با اين امانت سنگين که از طرف واگذار کنندگان محموله هاي با ارزش در اختيار آنها گذاشته شده ريسک از بين رفتن و يا خسارت ديدن احتمالي را به حداقل کاهش دهند و اعتبار دهندگان که به مؤسسات مالي مقروضند براي اينکه سرمايه مجدداً به صندوق برگردد به ناچار بايد بسوي بيمه روي آورند و بدون شک پوشش بيمه اي لازم را در معاملات خود ملحوظ دارند . بدون شک چنانچه اين اطمينان نسبت به جبران خسارت احتمالي وجود نداشت ، مبادلات بين المللي بدين سهولت انجام نمي گرفت . 39
گفتار اول : انعقاد قرارداد
قرارداد بيمه از انواع قراردادهاي الحاقي است ؛ زيرا

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید