کشورها مورد توجه است و لکن در بيمه بين المللي جايگاهي ندارد .
با توجه به اينکه تعهد بيمه گر در جبران خسارت و پرداخت غرامت و بازگشت مورد بيمه به حالت قبل از ايجاد خسارت است ؛ لذا اين اصل وجود دارد که بيمه گذار نبايستي از بيمه انتفاع حاصل نمايد .
بنابراين هر عمل بيمه گذار که موجب ايجاد انتفاع وي از قرارداد بيمه شود موجب بطلان قرارداد مي گردد .
يکي از موارد ايجاد امکان براي انتفاع بيمه گذار از قرارداد بيمه ، تعدد بيمه براي يک موضوع است به نحوي که در صورت دريافت غرامت از بيمه گران متعدد، مبلغ غرامت بيش از ارزش مال مورد بيمه بوده و موجب سود بيمه گذار مي گردد .
بند پنجم : اصل علت نزديک 61
شرکت هاي بيمه در قراردادهاي خود سعي مي کنند با تعيين دقيق حوادث احتمالي ، پرداخت خسارت را محدود سازند . بنابراين در صورت وقوع حادثه ، لازم است رابطه علت و معلولي بين حادثه و خسارت وجود داشته باشد .
بيمه گذار بايد اثبات نمايد بين خسارت و حادثه رابطه علت و معلولي و مستقيم وجود دارد. يعني خسارت مستقيماً از حادثه بيمه شده ايجاد شده است هر چند ممکن است دليل يا عواملي بين حادثه و خسارت وجود داشته باشد ليکن چنانچه بين خسارت و حادثه مورد بيمه رابطه معقول باشد بيمه گر مسئول است چنانچه عرف و عقل خسارت را ناشي از حادثه بداند خطر مورد بيمه محقق شده است .
به مفهوم ساده تر خسارت وارده ممکن است ناشي از مجموعه علت هاي بهم پيوسته باشد که هر يک از پي ديگري اتفاق مي افتد و از نتيجه آن ناشي شود . در اين مورد نزديک ترين اتفاق منجر به خسارت در صورتي که تحت پوشش بيمه باشد مشمول دريافت خسارت خواهد شد .
شرط اصل علت نزديک غالباً به اشتباه ، اشاره به دکترين ” سبب مقارن ” مي شود . در واقع ، سبب مقارن ، نام بي مسمايي است زيرا بيان کننده اين معني است که وقايع ، اعمال يا نيروها بايد همزمان تحقق يابند .
به عنوان نمونه اي از تأثير اين شرط ، در دعوي Gillis v. Sun ins. ؛ در بيمه نامه اي که خسارت ناشي از آب را استثناء نموده بود ، وقتي که باد به عنوان خطر تحت پوشش بيمه باعث سقوط راهرو و فرو ريختن شد ، پوشش بيمه اي مورد تاييد قرار گرفت ؛ زيرا باد سبب مستقيم خسارت بود .
همچنين در دعوي sauer v. general ins . co در جايي که آب از سيستم لوله کشي ، به عنوان خطر تحت پوشش ، نشت کرده بود ، پوشش بيمه اي تاييد شد . خطر تحت پوشش ، سبب مستقيم خسارت ناشي از نشست ساختمان بود که خطري استثناء شده محسوب مي شد . 62
بند ششم : اصل داوري
يکي از مهمترين قيود قرارداد بيمه بند مربوط به داوري است . در رابطه با بيمه بين المللي ؛ تفاوت آن با بيمه داخلي آن است که قانون حاکم بر هر يک از آنها متفاوت است . در صورتي که بيمه داخلي باشد ، قانون داوري داخلي حاکم است. ( مثلاً قانون آيين دادرسي مدني در ايران ) و در صورتي که وصف بين المللي داشته باشد قانون داوري تجاري مورد قبول طرفين حاکم خواهد بود .
پس از امضاي قرارداد ، ممکن است بين طرفين در مورد تفسير مفاد آن اختلاف روي دهد . معمولاً در قراردادها در مورد رفع اختلاف موادي وجود دارد که از جمله رجوع به دادگاه و يا مراجعه به داوري است .
هرگونه اختلاف و مشکلي که بين بيمه گر و بيمه گذار بروز نمايد ، به ويژه از نظر فني ، قبل از طرح آن در دادگاه ، ترجيحاً از طريق سازش و توافق حل و فصل مي شود .
سازوکار اصل داوري به اين صورت است که وقتي بيمه گر و بيمه گذار پس از انعقاد قرارداد و عموماً در هنگام بروز حادثه و ايجاد خسارت بر سر موضوعي با هم به توافق نرسند ، هر کدام يک داور انتخاب مي کنند و اين دو نفر شخص سومي را به عنوان سر داور برمي گزينند . نتيجه مذاکرات و رأي گيري اين هيأت سه نفره براي طرفين لازم الاجرا است . اما در نهايت حتي پس از داوري ، اگر يکي از طرفين به حکم صادره اعتراض داشته باشد مي تواند آن را از طريق مراجع ذيصلاح و دادگاه پيگيري نمايد . 63
گفتار دوم : شروط متداول در بيمه
بند اول : شرط بدون خسارت 64
شرط بدون خسارت تنها خطرات مربوط به از ميان رفتن يا آسيب ديدن کلي کالا و همين طور خطرات موجود خسارت مشترک را تحت پوشش قرار مي دهد . خسارت مشترک هرگونه هزينه خسارتي است که در وضعيت خطرناک به منظور حفظ اموال مورد تهديد خطر مشترک عمداً به بار مي آيد.65 از آنجا که هزينه يا خسارت مزبور به نفع همه طرفهاي ذينفع در سفر عمداً به بار آمده تمامي اين طرفها بايد به نسبت سهم خود به طرفي که از آسيب يا خسارت زيان ديده يا متحمل هزينه هايي شده کمک نمايند . بيمه نامه ” شرط بدون خسارت ” خطرات مربوط به از ميان رفتن و آسيب ديدن جزئي کالا را بيمه نمي کند ؛ به هر حال طبق شرط “شرط بدون خسارت” هر بسته لنگه سبد يا صندوق به طور جداگانه در نظر گرفته مي شود . به طوري که اگر يک صندوق به کلي از ميان برود ، بيمه گر خسارت وارده را جبران خواهد نمود ؛ اما در صورت آسيب ديدن جزئي جعبه ها نبايد هيچگونه خسارتي بپردازد . به موجب اين شرط همچنين بيمه گر متعهد است هزينه هاي بخصوصي را که در بين راه در يک بندر اضطراري يا پناهگاه بخاطر تخليه کالا در خشکي ، انبار کردن يا ارسال کالا به مقصد ايجاد مي شود ، تقبل نمايد .
بيمه شرط بدون خسارت در واقع تنها براي کالاهاي سخت با درجه آسيب پذيري اندک مناسب است اما کالاهاي شکننده که بويژه آسيب پذير باشند نيازمند پوشش بيمه وسيع تري مي باشند . 66
بند دوم : شرط خسارت 67
اين شرط هم خسارت مشترک و هم خسارت خاص68 را تحت پوشش قرار مي دهد و در بسياري از موارد کاملاً شبيه شرط تمام خطر است . تمام خسارات که در زمره خسارات مشترک نيستند ؛ خسارت خاص محسوب مي شوند . در اين مورد انتقال مسئوليت به شکل کلي به طرف ديگر يعني شرکت بيمه منتقل مي شود .
در اين نوع بيمه ، بيمه گر ملزم است مبلغ بيمه شده هر بسته مجزا را که در بارگيري انتقال به کشتي ديگر يا تخليه تماماً تلف گرديده بپردازد و چنانچه در بيمه نامه ذکر شده باشد خطرات دزدي و عدم تحويل و همين طور خسارت ناشي از به کار بردن چنگک براي بلند کردن کالا و روغن زدگي را تحت پوشش قرار دهد . به علاوه فقدان کالاي بيمه شده يا خسارات وارده به آن که به طور منطقي به آتش سوزي ، انفجار و تصادم يا برخورد کشتي يا وسيله حمل با هر جسم خارجي يا به تخليه کالا در بندر اضطراري مربوط گردد جزء تعهدات بيمه گر خواهد بود .
عمده ترين تفاوت بيمه ” شرط خسارت ” و ” شرط بدون خسارت ” در پوششي است که بيمه مورد بحث براي خسارت خاص و جزئي به شرطي که بيش از فرانشيز مقرر در بيمه نامه يعني 3 درصد باشد ، فراهم مي آورد. اين خسارت در بيمه ” شرط بدون خسارت ” مشمول بيمه نيستند . 69
بند سوم : شرط تمام خطر 70
عليرغم عنوان آن ، شرط تمام خطر همه و هر نوع خطري را تحت پوشش قرار نمي دهد که ممکن است براي کالا اتفاق بيفتد. اين شرط اکثر خطرهاي از ميان رفتن يا آسيب ديدن کالا را شامل مي شود. اما تأخير ورود کشتي به بندر مقصد را در بر نمي گيرد . اگر کالايي که تصور مي شود گم شده است ، پيدا شود و به نقطه مقصد برسد ؛ بيمه گر موظف به هيچگونه پرداختي نيست و در صورتي که بيمه گذار قبلاً وجه بيمه را دريافت نموده باشد ؛ متعهد به استرداد وجه دريافتي به بيمه گر است . به علاوه بيمه نامه هاي تمام خطر خسارت ها و آسيب هاي ناشي از فساد يا عيب ذاتي کالا را تحت پوشش بيمه قرار نمي دهد . به طوري که ملاحظه مي شود در شرايط ” شرط خسارت ” و ” شرط بدون خسارت ” خطرات مشخصي بيمه مي شوند؛ در حالي که در شرايط تمام خطر کليه خطرها تحت پوشش بيمه قرار مي گيرند ؛ مگر آنهايي که مشخصاً مستثني شده اند . جبران خسارت در بيمه تمام خطر بدون کسر فرانشيز بوده و مبلغ تعهد شده ملاک عمل خواهد بود . نرخ بيمه براي تأمين چنين پوششي بيش از نرخ هاي معمولي است. در اين مورد واضح است که انتقال مسئوليت به صورت خاص و موردي از طرف شرکت بيمه انتقال يافته است . 71
بند چهارم : شرط 72
اين شروط استاندارد که قبلاً در سراسر جهان به کار مي رفت و از اويل دهه 80 نيز مورد توجه مؤسسه بيمه گران لندن 73 قرار گرفتند که خطرات تحت پوشش قرارداد بيمه را به طريقي تعريف مي کنند که با تعريف خطرات تحت پوشش شروط تمام خطر ” شرط بدون خسارت ” و ” شرط خسارت ” متفاوت است . شرط A تمام خطرها و زيان ها را به گونه اي مشابه شرط تمام خطر تحت پوشش قرار مي دهد . شرط C صرفاً زيانهاي ناشي از اعمال مربوط به خسارات مشترک را تحت پوشش قرار مي دهد . مهمترين خطراتي که در شروط B و A و C تحت پوشش قرار نمي گيرند عبارت از مواردي از آسيب ديدن يا از ميان رفتن کالا و هزينه هايي که به خطاي عمدي بيمه گذار مربوط مي گردد . تلف شدن ، فرسودگي و پارگي عادي کالا در جريان حمل و نقل مواردي از آسيب ديدن و از ميان رفتن و هزينه هايي که کافي نبودن يا نامناسب بودن بسته بندي عيب ذاتي کالا يا نوع آن، تأخير ، اعسار يا ورشکستگي بانک يا اجاره کننده کشتي ناشي شده اند. خطرهاي جنگ و اعتصاب به طور عادي تحت پوشش اين شروط قرار نمي گيرند ولي مي توان آنها را طبق شرط مکمل بيمه نمود. اين شروط استاندارد که از جانب طرفين از قبل پذيرفته شده است در اين برهه نمونه اي از ناقل مسئوليت از نوع اجباري آن است . 74
بند پنجم : شروط ديگر
1 ـ شرط مربوط به اعتصابات ، شورش ها و نا امني هاي داخلي
اين شرط از ميان رفتن يا آسيب ديدن کالا بر اثر اعتصاب ، شورش و نا امني داخلي را پوشش مي دهد . اما خسارات ناشي از جنگ هاي داخلي و انقلابها را در بر نمي گيرد .
2 ـ شرط انبار به انبار 75
در شرط انبار به انبار کالا از لحظه اي که در مبدأ سفر از انبار خارج مي گردد تا هنگام ورود به انبار يا محل نگهداري در مقصد يا تا زمان تعيين شده در بيمه نامه پس از تکميل تخليه بار در بندر مقصد ، هر کدام زودتر باشد بيمه مي شود .
3 ـ شرط مهم 76
شرط مهم يا شرط تعهدات بيمه گذار وي را ملزم مي سازد که تمامي اقدامات معقول را براي به حداقل رساندن موارد از ميان رفتن يا آسيب ديدن کالا را به عمل آورد و کليه حقوق خود را حفظ نموده و به همه اقدامات ممکن براي اقامه دعوي عليه حمل کنندگان ( متصديان حمل و نقل ) يا ديگر اشخاصي که مسئول از ميان رفتن يا آسيب ديدن کالا هستند متوسل شوند. در اين شرط مشخص است که شرکت بيمه به راحتي تمام مسئوليت را بر عهده نمي گيرد بلکه با درج چنين شروطي قلمرو مسئوليت پذيري خود را محدود ساخته و طرف را ملزم به حفظ و انجام تعهدات خود مي نمايد .
4 ـ شرط استثنا کننده77
شرط به جز ( مثلا به جز اعتصابات ، شورش ها و نا آرامي هاي داخلي78 ) نشان مي دهد که بيمه نامه خطر مشخصاً ذکر شده اي را در بر نمي گيرد ؛ در حالي که شروط تضمين شده79 يا شروط تضمين شده به جز ….80 ، به شرايطي اشاره دارد که اگر اجابت نشود ؛ بيمه گر مجاز خواهد بود از پرداخت بيمه خودداري کند. اين شرط هم به نوبه خود پذيرش خطر محدود شده را به شرکت بيمه نشان مي دهد و نمونه اي است بر انتقال مسئوليت محدود شده .
مبحث دوم : قواعد حاکم بر بيمه
گفتار اول : جبران خسارت توسط بيمه گر
يکي از قواعد مشترک در بين تمام بيمه هاي جهان ، اصل جبران خسارت است . اصل جبران خسارت داراي جنبه اثبات و نفي است : مطابق اين اصل، خسارت وارده بايد به تمامي و به نحو مطلوب جبران شود (جنبه اثبات) بدون آنکه اين جبران خسارت موجب افزايش دارايي زيان ديده شود (جنبه نفي).
اين اصل که در حقوق مسئوليت مدني دامنه و نحوه جبران خسارت را تعيين مي کند، در بيمه خسارات نيز تا حد امکان رعايت مي شود و منشأ احکام بسياري در حقوق بيمه شده است. در واقع، مانند آثاري که در حقوق

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید