توانمند سازی از دیدگاه قرآن

توانمندسازی به دنبال ایجاد محیطی است که در آن کارکنان برای قبول مسئولیت ،ارتقای فرایندها و احساس مالکیت دارای توانایی،اعتمماد به نفس،تعهد و آزادی عمل می­باشند.(درگاهی،1383)از طرفی ایجاد محیطی توانمند به یکسری از عوامل نیازمند است.

برخی از صاحبنظران معتقدند که از طریق اعطای اختیارات بیشتر به کارکنان میتوان آنها را توانمند نمود(رویکرد ارتباطی)بر اساس معیارهای عقل و ضوابط شرع،تکلیف و مسئولیت دائر مدار اختیار است،بعنوان مثال کسی که علم و آگاهی به حکمی داشته باشد،ولی از نظر قدرت،او را انچنان محدود کرده­اند که توان انجام آن را ندارد چنین فردی را گناه و ملامتی نخواهد بود.زیرا عدم اختیار مساویست با عدم مسئولیت،قرآن کریم می­فرماید:

(لا یُکَلّفُ الله إِلاَّ وُسعَها)[1]

“خداوند کسی را جز به اندازه توانایی­اش تکلیف نمیکند. [2]

مدیرانی که اختیار کافی به همکاران خویش می­دهند و زنجیرهای حساسایت را گسسته و از مراقبتهای بازدارنده و نیش­دار که بیانگر عدم اطمینان است صرف نظر می‌کنند و میدان را برای ظهور استعدادها و شکوفایی اندیشه­ها باز می­گذارند در حالیکه نظارت حکیمانه بر کارها دارند،در زمینه­های مورد نظر،نخست اختیار و آزادی مناسب را میدهند و سپس مسئولیت مناسب را می­خواهند.(عباس نژاد،1384)

برخی از اندیشمندان نیز توانمندسازی را در ایجاد روحیه اعتماد به نفس در کارکنان میدانند و معتقدند که هر استراتژی که منجر به رویحه اعتماد به نفس در کارکنان گردد توانمندی آنها را در پی خواهد داشت.(رویکرد انگیزشی)بعضی از آیات قرآن،با کوچک جلوه دادن کارهای بزرگ،نیروی اعتماد به نفس را در افراد ایجاد می‌کنند،نمونه­ای از این آیات مربوط به جنگ بدر آمده است(پیروز و همکاران 1384)قرآن کریم می­فرماید:

(إِذ یُریکَهُمُ اللهُ فِی مَنَامِکَ قَلیلاً وَلَو ارَیکَهُم کَثِیراً لّفشلتُم وَلَتَنَزَعتُم فِی الامرِ وَلَکزنّ اللهَ سَلّمَ إِنَّهُ عَلیمُ بِذاِ الصُّدُورّ)

 

1– سوره بقره،آیه286

2 – تفسیر نمونه،جلد2،ص400