اعتبار بخشیدن به روابط و پرکردن جاهای خالی با مقولاتی که نیاز به اصلاح و گسترش بیشتر دارند.(Strauss&Corbin,1998,82)
۲-۳-۳- طرح نوخاسته
شیوه سیستماتیک که به وسیله استراوس وکوربین در سال ۱۹۹۰ ارائه شد، توسط گلیزر به شدت مورد انتقاد قرار گرفت. در این انتقادها گلیزر بیان می کند که استراوس وکوربین بیش از اندازه بر قواعد و توصیف مقوله ها تأکید می کنند به جای اینکه به تکوین نظریه از دل داده ها توجه و تأکید کنند. به نظر گلیزر، پژ وهشگر باید یک فرآیند بنیادی اجتماعی را تشریح کند که برای این منظور باید شیوه مقوله بندی تطبیقی را در نظر بگیرد که در آن رویدادها با هم، رویداد با مقوله و مقوله با مقوله مقایسه شوند و به رابطه بین مقوله ها و تکوین نظریه توجه داشت تا این که به توصیف مقولات پرداخته شود. در نهایت پژوهشگر نظریه ای می سازد و رابطه بین مقوله ها را بدون نمودار یا تصویر تشریح و تبیین می کند (بازرگان، ۱۳۸۹،۱۰۵-۱۰۳).
۳-۳-۳- -طرح سازاگرا
این طرح که به وسیله کتی شارماز۱۶ ارائه وتشریح شده است دارای برداشتی است که در دامنه یک طیف قرارمی گیرد. این طیف از یک سو اثبات گرایانه و کمی گرا است و از سوی دیگر به پژوهشگران پسا مدرن که اهمیت روش را مورد توجه قرار می دهند، نسبت داده می شود.
خانم شارماز بر دیدگاه ها، برداشت ها وارزش های افراد تأکید می کند تا برگردآوری واقعیات ومعتقد است که عبارات غیرمصطلح، نمودارها و نقشه ها، در مسیر تکوین نظریه انحراف ایجاد می کند و پی بردن به تجربه را پیچیده می کند. دراین طرح نتایج ناتمام، پیشنهادی و غیر قطعی تلقی می شود و به طور قاطع اظهار نظر نمی کند (بازرگان، ۱۳۸۹، ۱۰۶- ۱۰۵).
-رویکرد پژوهش حاضر
زمانی که قصد داریم نظریه ای درباره یک فرآیند اجتماعی تدوین کنیم و هم چنین تجربه کافی در زمینه پژوهش نداریم بهتر است رویکردی را برگزینیم که بیش تر ساختاریافته است. که در این صورت رویکرد سیستماتیک برای این پزوهش مناسب تر از رویکردهای نوخاسته و سازاگرا است.
۴-۳- روش و ابزار گردآوری اطلاعات
برای گردآوری اطلاعات در این پژوهش ازروش کتابخانه ای استفاده شده است واز ابزار فیش برای ثبت داده ها و اطلاعات مورد نیاز استفاده شده است.
روش نمونه گیری در این پژوهش، نمونه گیری نظری است. بطور کلی پژوهشگران نظریه برخاسته از داده ها به طور نظری به نمونه گیری می پردازند. منظور از نمونه گیری نظری این است که پژوهشگر داده هایی را برای گردآوری انتخاب می کند که برای تدوین نظریه قابل استفاده باشد. یعنی نمونه گیری عمدی است که در این جا از کتب و تالیفات متعددی که در زمینه مدیریت اسلامی و نامه ۵۳ نهج البلاغه مطالبی داشتند، استفاده شده است.
۵-۳- روایی (validity) و پایایی (Reliability)
– روایی ( اعتبارپذیری )
روایی بدین معنی است که محقق همان چیزی را بسنجد که قرار است یا ادعا می کند که می سنجد (محمدی، ۱۳۸۷، ۱۴۲). سلدن می گوید: با مقایسه مفاهیم مختلف می توان زمینه های مشترک بیشتری را میان آن ها کشف کرد که امکان طبقه بندی مفاهیم مشابه در قالب طبقه بندی های یکسان را، فراهم خواهد ساخت. پدیدآورندگان این نظریه نام این فرآیند مقایسه مستمر مفاهیم با یکدیگر را «روش مقایسه پایدار»۱۷ یا «روش تطبیق مداوم» نامیده اند (Selden, 2005, 119). بنابراین یکی از ویژگی های نظریه برخاسته از داده ها، تحلیل مقایسه ای پیوسته داده ها است به این معنی که پژوهشگر پس از گردآوری اطلاعات اولیه، مقوله های مقدماتی را تعیین کرده و دوباره اطلاعات اضافی جمع آوری می کند.
مقوله های حاصل از اطلاعات اضافی را با مقوله های مقدماتی مقایسه می کند و مقوله ها را بهبود می بخشد. این فرآیند ادامه می یابد تا این که مقوله ها اشبا ع شوند. یعنی پژوهشگر به طور ذهنی درمی یابد که داده های جدید، اطلاعات جدید یا شناخت بیش تری نسبت به تدوین مقوله ها بدست نمی دهد. این فرآیند تدریجی که منجر به تکوین مقوله های مبتنی بر داده ها می شود، تحلیل مقایسه ای پیوسته داده است.
بنابراین اعتبار بخشی (روایی)، بخش فعال از فرآیند تحقیق درنظریه برخاسته از داده ها است. علاوه بر تحلیل مقایسه ای پیوسته درجریان کد گذاری باز، در مرحله کدگذاری محوری نیز فرآیند مشابهی از بازبینی داده ها نسبت به مقوله ها انجام می پذیرد و پس از تکوین نظریه نیز پژوهشگر از طریق مقایسه فرآیند با فرآیندهای موجود در پیشینه ی تحقیق، به تحقیق اعتبار می بخشد.
به طور کلی اگر محقق بداند که بدنبال چه چیزی می گردد و دقیقاً همان را پیدا کند تحقیق مورد نظر علاوه بر روایی، پایایی نیز خواهد داشت. یعنی اگر گردآوری اطلاعات تکرار شود، نه تنها همان داده های قبلی، بلکه همان نتایج قبلی بدست خواهد آمد. به عبارتی اگر تحقیقی دارای اعتبار باشد، مورد اعتماد نیز هست؛ اما عکس آن صحیح نیست، چون امکان دارد محقق با معیار غلطی به سنجش اقدام کند و در صورت تکرار، همان داده های غلط قبلی را به دست آورد (محمدی، ۱۳۸۷، ۱۴۳).
– پایایی (اعتماد پذیری)
منظور از پایایی این است که اگر پدیده ای را با روش خاصی بیش از یک بار اندازه گیری کنیم، نتایج یکسانی به دست خواهدآمد هر چند در تحقیقات کیفی از ابزار تحقیق صحبت به میان نمی آید ولی می توان با بکارگیری بعضی وسایل درکار تحقیق، پایایی آن را به نمایش گذاشت که در رویکرد پژوهشی نظریه برخاسته از داده ها، علاوه بر تجزیه و تحلیل و ثبت داده ها و کدگذاری ها مجبوریم برداشت های خود را از محتوای مشاهدات بنویسیم، برای این منظور، محقق روی برگه هایی که متن مشاهدات روی آن نوشته شده، در یک طرف برگه جایی برای نوشتن مفاهیم (مقوله ها) خالی می گذارد( محمدی،۱۳۸۷، ۱۴۱-۱۳۹)که در این پژوهش، جداولی برای این امر تخصیص یافته تا چگونگی تعبیر و تفسیر ما از داده ها نشان داده شود.
پژوهش نظریه برخاسته از داده ها چگونه ارزیابی می شود ؟
معیارهای ارزیابی یک پژوهش به روش نظریه برخاسته از داده ها بر ارزیابی نظریه پیشنهادی آن و نیز رویه کلی مورد استفاده در تولید آن، مبتنی است. زمانی که کیفیت یک پژ وهش به روش نظریه بر خاسته از داده ها ارزیابی می شود، در مورد نظریه سوالات زیر پرسیده می شود (بازرگان، همان، ۱۲۷).
۱-آیا میان مقوله ها و داده ها ارتباط آشکاری وجود دارد ؟
۲-آیا نظریه مفهوم فرآیند مورد مطالعه را تبیین می کند ؟
۳-آیا نظریه مسئله مورد بررسی و فرآیند واقعی آن را تبیین می کند ؟
۴-در صورتی که شرایط تغییر کند یا پژوهشگر داده های بیشتری گردآوری کند، نظریه تغییرمی کند؟
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل داده ها
۱-۴- مدل سازی مدیریت اسلامی بر مبنای عهدنامه مالک اشتر
پژوهش حاضر منحصراً از متن عهدنامه مالک اشتر برای ساخت مدل مدیریت اسلامی بهره برده است این نامه و به عبارتی منشور مدیریتی را مولایمان علی (ع) هنگامی نوشتند که یکی از سرداران خود را به نام مالک بن حارث اشتر نخعی را به زمامداری کشور مصر برگزیدند در این پژوهش از تک تک جملات امام استفاده شده است البته پژوهشگراز تفاسیر این نامه و تألیفات گوناگون در زمینه مدیریت، برای مدلسازی بهتر این نامه بهره برده است.
۲-۴- دلایل انتخاب عهدنامه مالک اشتر برای مدلسازی مدیریت اسلامی
به چند دلیل این منشور مدیریتی برای مدلسازی انتخاب شده است؛ اول اینکه ما شیعیان طبق آیه تطهیر (احزاب، آیه۳۳) و آیه مباهله(آل عمران، آیه ۶۱)واحادیث وارده از پیامبر اکرم (ص)، معتقد به عصمت مولا(ع) هستیم و معتقدیم که سخن بیهوده و گزاف در بیانات انسانی که عصمت مطلق است و در دامان معلمی هم چون پیامبر اکرم پرورش یافته وجود ندارد و سید رضی (ره) نیز خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار امام را به طور مستقیم و بدون هیچ گونه تغییری در سخنان و نوشته های آن حضرت جمع آوری نموده است. دلیل دوم این است که در پایان این نامه امام علی (ع) به مالک اشتر می فرماید که «برای پیروی از این عهدنامه که با آن حجت خود را بر تو تمام ساخته ام تلاش و کوشش نما!» منظور از این عبارت این است که تمام اصول و وظایفی که یک مدیر برای اداره جامعه و سازمانش بدان نیاز دارد در این عهدنامه موجود است. دلیل سوم و آخر این است که با مطالعه متون متعدد در زمینه مدیریت و نظریات دانشمندان مدیریت نکته ای اضافه تر و مهمتر از مطلب موجود در این عهدنامه مشاهده نشده است، بلکه با مطالعه بیش تر به جامعیت این نامه گرانبها مهر تأیید می زنند.
۳-۴- رویکرد نظریه برخاسته از داده ها
نظریه برخاسته از داده ها شیوه پژوهش کیفی است که در دهه ۱۹۶۰ توسط دوجامعه شناس به نام های باری گلیزر واَنسلم استراوس تکوین یافت که مجموعه ای سیستماتیک از رویه ها را برای درک فرآیندها و تعاملات در مورد یک پدیده خاص برای تکوین نظریه ارائه کردند که در فصل قبل به تفصیل در مورد رویکرد پژوهشی پرداخته شد.
۴-۴- روند اجرای پژوهش
در اولین گام از این مطالعه تفاسیر متعددی که از عهدنامه به عمل آورده بود و هم چنین تألیفات مختلفی که در زمینه مدیریت اسلامی مطالبی ارائه داده بودند مورد مطالعه قرار گرفت و سپس براساس سؤالات تحقیق تک تک جملات عهد نامه مورد بررسی قرار گرفت و مفهوم پردازی و به به عبارتی کدگذاری باز از این جملات صورت گرفت. یعنی ابتدا برای هر جمله ای یک نام و یا به عبارتی یک مفهوم که از درون جملات برداشت شده،اختصاص داده می شود و بعد از آن مفاهیم مشابه در یک طبقه به نام مقوله قرار می گیرند.در این جا داده های متنوعی که در مفهوم پردازی با آن سر و کار داشتیم کاهش می یابد و باز مقوله های مشابه در طبقه دیگری به نام مقوله کلی قرار می گیرند.در مرحلۀ دوم که گذاری محوری نام دارد، یک مقوله بعنوان مقوله به عنوان مقوله هسته ای از میان مقوله های کلی ویا انتزاعی تر از مقوله های کلی انتخاب می شود و سایر مقولات به نحوی با آن مرتبط می شوند. این مرحله مستلزم ترسیم شکلی است که نمودار کدگذاری نامیده می شود در سومین مرحله از کدگذاری که که کدگذاری گزینشی نام دارد رابطه میان مقولات به دست آمده در کدگذاری محوری را مدنظر قرار داده و مدل نهایی از دل داده ها استخراج می شود.
۵-۴- خصوصیات شخصی لازم وضروری در مدیریت اسلامی چیست؟
جدول۱-۴ : خصوصیات شخصی لازم درمدیریت اسلامی(مقوله تقوا)
گزاره
مفهوم
مقوله
مقوله کلی
۱-.. این دستوری است که

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید